มาตรการคัดเลือกผู้พิพากษาสมทบศาลแรงงานตามกฎหมายใหม่

โดย สราวุธ เบญจกุล รองเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม
และโฆษกสำนักงานศาลยุติธรรม

เนื่องจากพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 ได้ประกาศใช้มาเป็นระยะเวลานาน บทบัญญัติบางประการจึงไม่สอดคล้องกับสภาพสังคม การเมือง และเศรษฐกิจในปัจจุบันซึ่งได้เปลี่ยนแปลงไป และหลายปีที่ผ่านมารัฐบาลได้ผลักดันให้ประเทศไทยเข้าสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรมอย่างเต็มรูปแบบ โดยการกำหนดนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการลงทุนและการส่งออกอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งสภาพการจ้างงานและการทำงาน ทำให้เกิดปัญหาทางด้านแรงงานที่มีความซับซ้อนและมีจำนวนมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด สำนักงานศาลยุติธรรมจึงเสนอแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติดังกล่าวให้มีความเหมาะสมกับสภาวการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยในร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน นี้มีหลักกฎหมายสำคัญ ที่ได้รับการแก้ไขเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพสังคมและสภาพการจ้างงานที่เปลี่ยนแปลงไป ดังนี้
       
       1. ขยายอำนาจศาลแรงงาน
       
        ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ได้ขยายขอบเขตอำนาจศาลแรงงานให้มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีละเมิดระหว่างลูกจ้างกับลูกจ้างที่เกิดจากการทำงานในระหว่างทางการที่จ้าง จากเดิมที่จำกัดอยู่เพียงเฉพาะคดีละเมิดระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างเท่านั้น และให้ศาลแรงงานมีอำนาจพิจารณาคดีหรือมีคำสั่งเกี่ยวกับข้อพิพาทแรงงานที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานขอให้ศาลแรงงานชี้ขาดตามกฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์ กฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ หรือกฎหมายว่าด้วยการจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน ที่ต้องแก้ไขเช่นนี้ก็เพื่อให้สอดคล้องกับการจัดตั้งกระทรวงแรงงานและเพื่อให้ครอบคลุมถึงรัฐวิสาหกิจอันมีลักษณะการจ้างงานเช่นเดียวกับเอกชนและ กำหนดให้ศาลแรงงานมีอำนาจวินิจฉัยว่าคดีใดอยู่ในอำนาจของศาลแรงงานโดยไม่ต้องให้อธิบดีผู้พิพากษาศาลแรงงานกลางวินิจฉัย ในกรณีที่มีคำวินิจฉัยของอธิบดีผู้พิพากษาศาลแรงงานกลางอยู่แล้วเพื่อลดภาระของอธิบดีผู้พิพากษาศาลแรงงานกลาง
       
       2. วิธีการคัดเลือกผู้พิพากษาสมทบ
       
        ในส่วนที่เกี่ยวกับผู้พิพากษาสมทบได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมหลักเกณฑ์วิธีการคัดเลือก คุณสมบัติ วาระในการดำรงตำแหน่งและการพ้นจากตำแหน่งของผู้พิพากษาสมทบ โดยกำหนดให้คณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมเป็นผู้ดำเนินการคัดเลือกผู้พิพากษาสมทบในศาลแรงงานและกำหนดวิธีการจัดทำบัญชีรายชื่อผู้แทนฝ่ายนายจ้างและฝ่ายลูกจ้าง โดยให้สมาคมนายจ้างกับรัฐวิสาหกิจและสหภาพแรงงานเสนอชื่อผู้แทนฝ่ายตนต่ออธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือ
        ผู้ที่ได้รับมอบหมาย แล้วให้อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจัดให้มีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายสมาคมนายจ้างกับรัฐวิสาหกิจและสหภาพแรงงานให้ได้จำนวนไม่เกิน 2 เท่าของจำนวนที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบการบริหารราชการศาลยุติธรรมกำหนดและเสนอบัญชีรายชื่อดังกล่าวต่อเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม และเพิ่มหลักการให้ที่ประชุมผู้แทนฝ่ายนายจ้างของสถานประกอบกิจการและที่ประชุมผู้แทนฝ่ายลูกจ้างของสถานประกอบกิจการซึ่งอยู่ในเขตศาลแรงงาน สามารถเสนอรายชื่อผู้แทนฝ่ายตนได้ด้วยในกรณีที่ไม่มีสมาคมนายจ้างหรือสหภาพแรงงานที่จดทะเบียนที่ตั้งสำนักงานในเขตศาลแรงงานหรือมีอยู่เป็นจำนวนน้อย
       
        นอกจากนั้นพระราชบัญญัติฉบับนี้ยังได้เปิดโอกาสให้กับองค์กรอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับแรงงานสามารถเสนอชื่อผู้แทนฝ่ายตน โดยให้กระทรวงแรงงาน หรือคณะกรรมการหรือองค์กรที่เกี่ยวกับแรงงานตามประกาศของคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม เสนอชื่อผู้แทนฝ่ายนายจ้างหรือลูกจ้าง ต่ออธิบดีผู้พิพากษาศาลแรงงานกลางแล้วจัดให้มีการประชุมเลือกกันเองให้ได้จำนวนไม่เกิน 2 เท่าของจำนวนที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบการบริหารราชการศาลยุติธรรมกำหนดแล้วเสนอบัญชีดังกล่าวต่อเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม
        จะเห็นได้ว่ามีการกำหนดจำนวนผู้ได้รับการเสนอชื่อไว้ให้มีจำนวนได้ไม่เกิน 2 เท่าของจำนวนที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบการ บริหารราชการศาลยุติธรรมกำหนดทั้งนี้เพื่อให้คณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมมีโอกาสได้กลั่นกรองพิจารณารายชื่ออีกครั้งหนึ่งตามที่กฎหมายกำหนด
       
       3. คุณสมบัติของผู้พิพากษาสมทบ
       
        มีการเพิ่มเติมคุณสมบัติของผู้พิพากษาสมทบเพื่อแก้ไขปัญหาข้อขัดข้องในการคัดเลือกผู้พิพากษาสมทบในอดีตที่ผ่านมาโดยกำหนดคุณสมบัติของผู้พิพากษาสมทบไว้ดังนี้
       
       1. มีสัญชาติไทย
       
       2. มีอายุไม่ต่ำกว่าสามสิบปีบริบรูณ์
       
       3. มีภูมิลำเนาหรือสถานที่ทำงานอยู่ในเขตศาลแรงงานนั้น
       
       4. สำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทียบเท่าเว้นแต่เคยเป็นผู้พิพากษาสมทบในศาลแรงงาน
       
       5. กำหนดเพิ่มคุณสมบัติของบุคคลที่ได้รับการเสนอชื่อในส่วนของผู้แทนฝ่ายนายจ้าง ว่าต้องเป็นกรรมการสมาคมนายจ้างมาแล้วไม่น้อยกว่า 2 ปีและสมาคมนายจ้างนั้นได้จดทะเบียนที่ตั้งสำนักงานในเขตศาลแรงงานนั้น หรือเป็นฝ่ายบริหารของรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์มาแล้วไม่น้อยกว่า 2 ปีแล้วแต่กรณี เพื่อให้ผู้พิพากษาสมทบฝ่ายนายจ้างมีฐานะของผู้แทนของฝ่ายนายจ้างอย่างแท้จริง เช่นเดียวกับผู้แทนฝ่ายลูกจ้างที่กำหนดว่าบุคคลที่ได้รับการเสนอชื่อในส่วนของผู้แทนฝ่ายลูกจ้างนั้นต้องเป็นกรรมการสหภาพแรงงานมาแล้วไม่น้อยกว่าสองปี และสหภาพแรงงานนั้นได้จดทะเบียนที่ตั้งสำนักงานในเขตศาลแรงงานนั้น
       
       6. เป็นผู้มีความเลื่อมใสในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข
       
       7. ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย คนไร้ความสามารถ คนเสมือนไร้ความสามารถ คนวิกลจริต หรือจิตฟั่นเฟือน มีจิตใจไม่เหมาะสมที่จะเป็นผู้พิพากษาสมทบ หรือเป็นโรคที่ระบุไว้ในระเบียบของคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม
       
       8. ไม่เคยได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาสูงสุดให้ลงโทษจำคุก เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
       
       9. ไม่เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดว่าได้กระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน กฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์ กฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ กฎหมายว่าด้วยการจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน กฎหมายว่าด้วยการประกันสังคม หรือกฎหมายว่าด้วยเงินทดแทน เว้นแต่พ้นโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 2 ปีหรือพ้นระยะเวลาที่ศาลกำหนดในการรอการลงโทษแล้ว
       
       10. ไม่เคยต้องคำสั่งศาลถึงที่สุดให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดินและศาลไม่ได้สั่งคืนทรัพย์สินตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน
       
       11. ไม่เป็นข้าราชการการเมือง กรรมการหรือผู้ดำรงตำแหน่งที่รับผิดชอบในการบริหารงานพรรคการเมือง ที่ปรึกษาพรรคการเมือง หรือเจ้าหน้าที่ในพรรคการเมือง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร สมาชิกสภาท้องถิ่น ผู้บริหารท้องถิ่นที่มาจากการเลือกตั้งหรือการแต่งตั้ง หรือทนายความ
       
       12. ไม่เคยถูกไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจหรือหน่วยงานอื่นของรัฐ
       
       13. ไม่เคยเป็นผู้เสื่อมเสียหรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี และ
       
       14. ไม่เคยพ้นจากตำแหน่งผู้พิพากษาสมทบ
       
        ทั้งนี้ ให้ผู้พิพากษาสมทบดำรงตำแหน่งได้คราวละ 3 ปี แต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ แต่งตั้งผู้ต้องออกตามวาระไปแล้วให้ดำรงตำแหน่งต่อไปอีกก็ได้
       
        สรุป
       
        ที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่าร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. …. มุ่งเน้นที่การปรับปรุงหลักเกณฑ์วิธีการคัดเลือกและคุณสมบัติของผู้พิพากษาสมทบในศาลแรงงานประกอบกับปรับปรุงเขตอำนาจของศาลแรงงานเป็นสำคัญ หากนำมาใช้แล้วบรรลุประสิทธิผลตามเจตนารมย์ของกฎหมายก็จะส่งผลดีต่อภาคแรงงานในภาพรวมเป็นอย่างมาก อีกทั้งยังเป็นการกระตุ้นให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทบทวนปรับปรุงกฎหมายแรงงานฉบับอื่นๆ ซึ่งได้บังคับใช้มาเป็นเวลานานแล้วเช่นเดียวกันเพื่อให้ทันสมัยและสอดคล้องกับสภาวการณ์ในปัจจุบัน และขณะนี้ร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงานดังกล่าวได้ผ่านความเห็นชอบจากสภานิติบัญญัติแห่งชาติแล้วเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 และเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วก็จะมีผลบังคับใช้เป็นกฎหมายต่อไป
       

ที่มาข้อมูล : ผู้จัดการ 17 กรกฎาคม 2550 15:23 น. http://www.manager.co.th/