ณรงค์ เพชรประเสริฐ กับแนวคิด ' ต้านทุนสามานย์'

ประสิทธิ์ ไชยชมพู

ขณะนี้สังคมไทยกำลังเผชิญหน้ากับคำว่าวิกฤติเศรษฐกิจอีกระลอก จังหวะนี้เองที่แนวความคิดจากงานวิจัยเรื่อง ' ธนาคารลูกจ้าง' ของ ณรงค์ เพชรประเสริฐ ซึ่งเป็นการหาหนทางทำให้ชีวิตของลูกจ้างดีขึ้นน่าสนใจ เขาเสนอมุมมองไว้ว่าทุนมวลชนจะเติบโตขึ้นมาทัดทานทุนผูกขาด และทุนสามานย์ที่ครอบงำสังคมไทยอยู่นี้ จะเกื้อกูลให้เกิดประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจและการเมืองได้บ้างหรือไม่ จุดประกาย รายงาน

กรุงเทพธุรกิจออนไลน์ : หากบอก ชื่อ รศ.ดร.ณรงค์ เพชรประเสริฐ คนในวงการแรงงาน คอการเมือง และนักศึกษา จะนึกถึงเขาในฐานะนักเศรษฐศาสตร์การเมือง ผู้ดูแลกำกับหลักสูตรปริญญาโท เศรษฐศาสตร์การเมือง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งผลิตมหาบัณฑิตสาขานี้แล้ว

มากกว่า 20 รุ่น อีกด้านเขายังมีภาพลักษณ์ของ ‘ เอ็นจีโอ’ อย่างมั่นคง

ย้อนหลังไปร่วม 30 ปีก่อน ผู้สนใจเศรษฐศาสตร์เมืองไทยน่าจะคุ้นกับนามปากกา ‘ เศรษฐสยาม’ ที่เสนอบทความด้านสังคม ขบวนการแรงงาน และวิพากษ์ระบบทุนนิยมอย่างเข้มข้น อีกทั้งยังมีผลงานวิชาการออกมาหลายเล่ม เช่น ฅนชั้นกลางไทยในกระแสทุนนิยม, เศรษฐศาสตร์การเมือง 1999 จุดเปลี่ยนแห่งยุคสมัย ฯลฯ

อีกทั้งช่วงหนึ่ง ได้เข้าไปมีบทบาทเป็นที่ปรึกษา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ผลักดันแนวคิดประชานิยมด้วยตนเอง ก่อนจะรีบออกมาตอนปลายรัฐบาลทักษิณ 1 เขาน่าจะเป็นผู้บัญญัติศัพท์เศรษฐศาสตร์พากย์ไทยคำว่า ‘ ทุนนิยมสามานย์’ และเป็นคนแรก พร้อมเสนอแนวคิดหลักการเหตุผลและวิธีการจัดตั้ง ‘ ธนาคารลูกจ้าง’ ซึ่งกำลังเป็นประเด็นวิวาทะอีกด้วย

ตัวละครในเวทีการเมืองของประเทศไทย ไม่ได้มีแค่คนที่นั่งในรัฐสภาหรือกระทรวงทบวงกรมเท่านั้น คนที่มีความคิด มีทัศนคติที่สร้างสรรค์ในสังคมมีอยู่ในทุกๆ อาชีพ ทุกๆ วงการ และหลายคนก็มีที่มาคล้ายกับนักวิชาการผู้นี้ คือ

“ ผมเป็นคนชนบท บ้านอยู่อำเภอปากพนัง นครศรีธรรมราช ครอบครัวชาวนา ตอนเรียน ม.ศ.5 ก็ถีบสามล้อรับจ้างไปด้วย เมื่อจบก็สอบเข้ามหาวิทยาลัยได้หลายแห่ง ผมเป็นคนชอบเรียนหนังสือ ได้สิทธิเรียน ม.ธรรมศาสตร์ ม.เชียงใหม่ เกษตรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาคิดดู มช.อยู่ไกลเกินไป ค่าใช้จ่ายสูงต้องเดินทาง ค่าจิปาถะคงสู้ไม่ไหว ก็ไปเรียนคณะวนศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ แต่วันแรกเข้าไปถูกรุ่นพี่ต้อนรับน้องใหม่ สั่งแก้ผ้าเดินจากห้องนอนไปห้องน้ำข้างนอก ก็เลยไม่เอา ถึงปกติเขาก็ทำอย่างนั้นอยู่แล้ว แต่เรารับไม่ได้ ก็ไปเรียนคณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ เรียนได้ไม่กี่วัน เจอระบบโซตัสและสังคมไฮโตร ผมเป็นคนต้านโซตัสอยู่แล้วเลยออก สุดท้ายก็มาเรียนคณะเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์ ที่เลือกเรียนเศรษฐศาสตร์ที่นี่ ก็เพราะเห็นแบบอย่างอาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ระหว่างนั้น ใกล้จบเริ่มทำงานเป็นครูสอนหนังสือโรงเรียนพาณิชย์ไปด้วย กระทั่งจบปริญญาตรี ได้สมัครเข้าทำงานที่สภาหอการค้า เงินเดือน 1,400 บาท สมัยนั้นถือว่าเยอะแต่ก็ไม่พอ เพราะต้องส่งน้องสี่คนเรียน รวมทั้งส่งให้แม่ด้วย

สภาพการทำงานที่สภาหอการค้า ได้ประสบการณ์มาก เห็นลูกเล่นการเจรจา ต่อรองการค้า ระหว่างประเทศ การทำทุกอย่างให้ได้ข้อตกลงผลประโยชน์ เขาอยู่ฝ่ายวิชาการและมีหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพมันสำปะหลัง ข้าวโพดส่งออก มักพบปัญหาคุณภาพอยู่เสมอ

“ มีครั้งหนึ่งพ่อค้าถามผมว่า ค่าปรับปรุงคุณภาพเอาไปกระสอบละ 1 บาท พอไหม แต่ผมไม่รับ ถ้าผมรับก็จะได้เงิน 200,000 บาท ตามจำนวนกระสอบ เงินจำนวนนี้ปี 2515 ถือว่าเยอะมาก แต่ตั้งแต่นั้นก็มองหาลู่ทางจะออกไปทำอย่างอื่น”

ปี 2518 เขาออกจากสภาหอการค้า ไปทำงานกับนายบุญชู โรจนเสถียร ที่ธนาคารกรุงเทพ ตอนนั้นนายบุญชู ได้ลาออกจากกรรมการผู้จัดการใหญ่ธนาคารกรุงเทพ ไปรับตำแหน่งรัฐมนตรีคลัง ของพรรคกิจสังคม

“ คุณบุญชู ให้ผมไปอยู่ฝ่ายวิชาการ และทำงานให้คุณบุญชูส่วนหนึ่งด้วย ช่วงนั้นผมมีโอกาสได้ศึกษานโยบายของอาจารย์คึกฤทธิ์ ปราโมช และคุณบุญชู เรื่องเงินผัน ประกันราคา และคนจนรักษาฟรี อาจเรียกได้ว่าเป็นนโยบายประชานิยมของพรรคกิจสังคม ซึ่งพรรคไทยรักไทยดัดแปลงเป็นนโยบาย เช่น กองทุนหมู่บ้านที่มาจากเงินผัน จำนำข้าว ก็คือประกันราคาข้าว และ 30 บาทรักษาทุกโรค สมัยก่อนให้รักษาฟรี”

อยู่ธนาคารกรุงเทพ 2 ปีกว่า ได้ตำแหน่งผู้ช่วยหัวหน้าส่วน ร่วมกับเพื่อนๆ ร่วมสำนักเดียวกัน เช่น วิทยากร เชียงกูล เนาวรัตน์ พงศ์ไพบูลย์ สกุล ลื่อทรงธรรม จัดตั้งสหภาพแรงงานธนาคารและการเงินแห่งประเทศไทย

ในปี 2520 ขณะทำหน้าที่วิเคราะห์สินเชื่อ เขาพบโครงการเงินกู้ของพ่อค้าไม้เถื่อน กู้เงินไปโค่นไม้ทำลายป่า

“ ผมรับไม่ได้ จึงพยายามหางานใหม่ ก็พอดี ดร.โอฬาร ไชยประวัติ ขณะนั้น เป็นรองผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการธนาคารแห่งประเทศไทยหรือแบงก์ชาติ ต้องการนักวิชาการด้านสินค้าเกษตร จึงชักชวนให้ผมไปสมัครงานที่แบงก์ชาติ อาจารย์โอฬาร เคยสอนหนังสือผมมาก่อน อยากได้คนไปเขียนรายงาน ผมก็เลยไปอยู่แบงก์ชาติ เมื่อปลายปี 2520 แต่ภาพความเป็นผู้นำสหภาพแรงงานติดตัวมา พนักงานแบงก์ชาติที่มีปัญหาด้านสิทธิประโยชน์มักเข้ามาปรึกษาผม เช่น อยู่แบงก์ชาติควรจะมีค่าล่วงเวลาไหม ค่าล่วงเวลาควรจะเป็นอย่างไร เพราะไม่ใช่มีแต่พนักงานนั่งโต๊ะเท่านั้น ยังมีพนักงานโรงพิมพ์แบงก์ชาติด้วย ฝ่ายบุคคลก็หาว่าผมยุยงปลุกปั่น"

วันหนึ่ง ดร.โอฬาร ไปต่างประเทศ หัวหน้าฝ่ายบุคคล ถือโอกาสสั่งปลดเขาออกจากงาน อ้างเหตุผลไม่เหมาะสม เขาเข้าไปถามว่าด้วยเรื่องอะไร ไม่มีคำอธิบาย แต่เขาอธิบายว่า “ คำว่าไม่เหมาะสมแท้จริง ก็คือ พนักงานมาหาผมมากขึ้นเรื่อยๆ ร้องทุกข์กับผม อาจารย์โอฬาร กลับมาเมื่อรู้ว่าผมถูกปลดก็เสียใจ กว่าจะได้คนมาช่วยงานก็หายาก อยู่ๆ มาปลดคนที่แกชวนมา อาจารย์อยู่ต่อมาไม่นานราวเดือนหนึ่ง ก็ลาออกไปทำงานที่ธนาคารไทยพาณิชย์”

ตอนนั้นเขาอายุ 30 ปี มีพลังเหลือเฟือ พนักงานหลายคนก็ไม่พอใจที่เขาถูกปลดอย่างไม่มีเหตุผล ฝ่ายบุคคลไม่มีคำตอบให้พนักงาน ฝ่ายบุคคลรู้ว่า พนักงานเข้าข้างเขา จึงห้ามเขาเข้าแบงก์ชาติ กลัวเขาจะนำประท้วง แล้วพนักงานก็ประท้วงจริงๆ แต่งชุดดำ ลุกลามไปทั้งแบงก์ ในที่สุดฝ่ายบริหารเสนอว่าใครหยุดประท้วงจะให้โบนัส 2 เดือน ทุกฝ่ายจึงยอมยุติ

“ อย่างน้อยที่ได้โบนัสก็เพราะผม และตั้งแต่นั้นมาแบงก์ชาติก็มีโบนัสให้ตลอด”

ช่วงนั้นฝ่ายบริหารออกข่าวโจมตีเขา และออกหนังสือเวียนถึงหน่วยราชการและเอกชน ห้ามรับเขาเข้าทำงาน เขาต่อสู้ด้วยการเขียนจดหมายไปถึงเพื่อนฝ่ายวิชาการข้างใน ให้ช่วยถ่ายสำเนาจดหมายที่ห้ามเขาเข้าแบงก์ชาติและโจมตีกีดกัน

“ ตอนนั้นยังไม่มีศาลแรงงาน เพื่อนๆ ก็ช่วยกันถ่ายสำเนา จดหมายของผมแจกจ่ายไปทั่วแบงก์ชาติ”

เหตุการณ์นั้นกดดันให้เขาเครียดมาก ถึงขั้นกล้ามเนื้อสันหลังเกร็ง เดินไม่ได้เป็นเวลา 3 เดือน แต่อยู่ได้เพราะเพื่อนๆ เรี่ยไรเงินบริจาคให้ กับค่าบทความลงหนังสือพิมพ์ ที่ใช้นามปากกา ‘ เศรษฐสยาม’ เมื่อจดหมายของเขาถูกแพร่ออกไป พนักงานก็ตั้งคำถามกับฝ่ายบริหารว่าเป็นความจริงหรือเปล่า ทำไมเชิญเขามาแล้วปลดออกอย่างไม่มีเหตุผล ไม่เพียงเท่านั้น เพื่อนๆ พนักงานบางส่วนยังไปแต่งเติมเสริมต่อว่า ปลดเขาออกแล้วยังไม่พอ ยังไปจ้างรถขับชนเขาอีก จนเดินไม่ได้ ทำให้คนจำนวนหนึ่งเห็นว่าแบงก์ชาติเล่นแรงเกินไป

“ เผอิญช่วงนั้น แบงก์ชาติก็มีปัญหาด้วย ถูกหนังสือพิมพ์ตะวันสยาม โจมตีเรื่องทุจริตเงินทอง การบริหารไม่ดี มีคนนำหนังสือพิมพ์ฉบับนั้นมากองแจกจ่ายหน้าโรงพิมพ์แบงก์ชาติ ซึ่งเรื่องทั้งหมดนั้น แบงก์ชาติมองว่าเป็นฝีมือของผม ซึ่งไม่เกี่ยวกัน แต่เมื่อคิดอย่างนั้นก็คงคิดว่าผมมีอิทธิพล กลับทำให้มีการหยุดโจมตีผม”

เขาว่างงานอยู่พักหนึ่งเพราะแบล็คลิสต์ของแบงก์ชาติมีส่วน จนวันหนึ่งเขาได้พบคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ คือ ดร.วารินทร์ วงศ์หาญเชาว์ และ ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา

“ อาจารย์ฉัตรทิพย์บังเอิญเจอผม แกถามว่าคุณเศรษฐสยามใช่ไหม อาจารย์อ่านงานผมอยู่ ก็เลยชวนมาสมัครที่จุฬาฯ เมื่อปี 2522” ในชีวิตเขาไม่เคยคิดเป็นอาจารย์มาก่อน เพราะคิดว่าตัวเองเป็นนักเคลื่อนไหว ทำงานด้านวิชาการแรงงานให้ขบวนสหภาพแรงงาน แต่ไม่ไฮด์ปาร์ก ไม่ขึ้นสนามหลวง จะอยู่ในห้องประชุม ทำงานวิชาการเข้มข้น

“ อยู่จุฬาได้ปีกว่า อาจารย์ธีรนารถ กาญจนอักษร (เสียชีวิตปี 2540 ด้วยอุบัติเหตุเครื่องบินตก) ซึ่งเป็นคนที่ผมรักมาก บางคนอาจมองว่าเป็นแฟนกันแต่เราแค่เป็นเพื่อนสนิทกัน แกดีกับผมมาก ช่วงที่ผมเข้าเป็นอาจารย์ใหม่ๆ ผมก็ยังทำงานเป็นที่ปรึกษาแรงงาน อาจารย์ธีรนารถ บอกผมว่า อย่างผมนี่ต้องไปเรียนต่อเมืองนอก ถ้าไม่ไปเรียนเพื่อนดูถูก ผมบอกจบโทแล้วไม่สนใจแล้ว แต่อาจารย์ธีรนารถ ก็พยายามผลักดัน … วันหนึ่ง ผมไปญี่ปุ่น พาแรงงานไปสัมมนา 20 วัน อยู่ญี่ปุ่นได้ 10 วัน จดหมายจากอาจารย์ธีรนารถไปถึง บอกอาจารย์ณรงค์กลับบ้านด่วน ไปลงทะเบียนเรียนต่อที่เนเธอร์แลนด์ ผมตกใจ ผมไม่ได้สมัคร ไม่ได้ติดต่อไป แกไม่รู้ไปหารูปผมจากไหน เขียนใบสมัครเอง เซ็นเอง เสร็จสรรพ ส่งไปให้มีทุนมีรอนเสร็จทุกอย่าง ผมจึงรักแก ที่ดีต่อผมมากช่วงไปเรียนไอเอสเอส หรืออินสติวท์ ออฟ โซเชียล สตัดดี้ คือสถาบันสังคมศึกษา รุ่นที่ไปเรียน มีอาจารย์สมภพ มานะรังสรรค์ ไปก่อนผมหนึ่งเดือน ธีรยุทธ บุญมี กับวิทยากร เชียงกูล ไปก่อนผมครึ่งปีจนได้ปริญญาโทไอเอสเอสอีกใบ"

ต่อมาอาจารย์ฉัตรทิพย์แนะนำให้ต่อปริญญาเอกอีก เขาลองเขียนจดหมาย 7 ฉบับส่งไปออสเตรเลีย มีตอบรับเข้าเรียนพร้อมให้ทุน 3 ฉบับ เขาเลือกไปที่มหาวิทยาลัยลาโทรบ เมลเบิร์น เพราะเขาให้ทุนทั้งเขา ภรรยา และลูก จนจบปริญญาเอกเศรษฐศาสตร์การเมือง ด้านแรงงานที่นั่น

ล้อมกรอบ 1

เจ้าไอเดียประชานิยม ตัวจริง

ถ้านิยามตัวเอง ณรงค์ เพชรประเสริฐ เป็นอะไรกันแน่

ผมถือว่าผมเป็น รัดดิเคิล บุดดิสต์ ( radical Buddhist) ซึ่งผมหมายถึงพุทธก้าวหน้า หรืออาจเรียกว่าพุทธสังคมนิยมก็ได้ ซึ่งผมไม่ได้เห็นด้วยกับแนวคิดของกลุ่มคนเดือนตุลา หรือคนที่เข้าป่าไปทุกเรื่อง

ทราบว่าอาจารย์ศึกษาธรรมะ เป็นแนวพุทธสายไหน

สายพุทธทาสภิกขุ ผมศึกษาอย่างไร คือตอนเรียนธรรมศาสตร์ ช่วงพักกินอาหารกลางวัน ผมไม่มีเงินกินข้าว จะแวะมานั่งที่ลานอโศก วัดมหาธาตุ ตอนนั้นยังไม่ใช่ลานขายพระเครื่อง สมัยนั้นเป็นลานสนทนาธรรม จะมีพุทธทุกสายมาสนทนาธรรมกันแทบทุกวัน หลักธรรมะค่อยๆ ซึมเข้าไป ตอนนั้นมี คุณไสว แก้วสม ฆราวาสลูกศิษย์พุทธทาส ไปบรรยายบ่อย และจะมีวิวาทะกับพระที่นั่น ก็เลยช่วยให้เข้าใจ ผมเองเคยอยู่วัดมาก่อน โดยพื้นฐานก็เรียนจบนักธรรมเอก จึงเข้าใจธรรมะได้ไม่ยาก

ไม่มีเงินกินข้าว ไปนั่งฟังธรรม แล้วแก้หิวได้หรือ

คือการที่เราไม่กินข้าวเที่ยง แล้วเราคอนเซ็นเทรท (มีสมาธิ) กับสิ่งที่เราสนใจ ทำให้ลืมหิวได้ แม้ผมไม่ได้ฟังธรรม ผมก็อดเป็นปกติอยู่แล้วนะ แต่ถ้าไปเดิน ไปเล่น พลังงานจะเสียไปมาก นั่งนิ่งๆ ฟังธรรม ประหยัดพลังงานและได้ความรู้ด้วย ประมาณสามปี พอขึ้นปีสี่ ปีห้า เริ่มได้ทุนเรียน เข้าเกณฑ์เรียนดีแต่ขาดแคลน และผมเริ่มหางานทำด้วย ช่วงนั้นธรรมศาสตร์เปิดภาคค่ำ ผมก็ใช้ชื่ออยู่ภาคกลางวัน แต่ตอนเรียนไปเรียนภาคค่ำ เพราะกลางวันต้องทำงาน จึงจบปริญญาตรีสี่ปีครึ่ง พอเรียนจบก็เลยสมัครเรียนปริญญาโทภาคค่ำ เพราะคะแนนถึงเกณฑ์จะเรียนโทต่อได้เลย

อยากทราบเหตุผลตอนเข้าร่วมกับพรรคไทยรักไทย

ผมเข้าไปเพราะคุณสุธรรม แสงประทุม ดึงเข้าไป ตกลงกันไว้ว่า หนึ่ง พรรคนี่ จะต้องเป็นพรรคที่ช่วยคนจน สอง ให้ผมมีบทบาทได้ทำงานช่วยคนจน สาม คนในพรรค ต้องมีบทบาทช่วยคนจน

เป็นไปได้ทุกข้อ

ข้อหนึ่ง พรรคเขาก็ทำของเขา ในข้อสอง ผมก็มีส่วนในการร่างนโยบาย สาม มีคนช่วยมีทีมงานของผม เป็นคนรุ่น 14 ตุลา ในสองปีแรกเป็นไปด้วยดี มีโครงการกองทุนหมู่บ้านออกมา แต่เพี้ยนจากที่ทีมงานของผมต้องการให้เป็นกลายเป็นอีกอย่าง เขาบอกว่าแบบของเขาจะเร็วกว่า ถ้าเป็นอย่างนั้น ผมว่าจะใช้เงินอย่างไม่มีประสิทธิภาพแล้วก็เป็นเช่นนั้น หรือหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ ตอนหลังเอาเงินไปโฆษณามาก แทนที่จะเป็นหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ กลายเป็นหนึ่งพันตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ คือทำออกมาเหมือนๆ กันหมด เพราะถูกความคิดเชิงการตลาดชี้นำ ครอบงำมากเกินไป อย่างไรก็ตามในช่วงแรกของการขับเคลื่อนประชานิยม ก็ทำให้คนจนได้ประโยชน์พอสมควร เพราะว่าอย่างน้อย มันมีไว้ทำให้นโยบายที่ประกาศไปได้ขับเคลื่อนจริง แล้วปีที่สาม นักการเมืองเริ่มมีการสอดไส้ เจาะรูให้เงินมันรั่วไหล เพราะใกล้จะเลือกตั้งนี่ ถึงปีที่สี่ผมเริ่มถอดทิ้งทุกตำแหน่งในพรรคไทยรักไทย กระทั่งเดือนตุลาคมปี 2547 ก็ลาออกหมดทุกตำแหน่ง แล้วก็มาสมัครเป็นสมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

เหมือนจะทำประชานิยมจริง แต่ขณะเดียวกันก็ขายแปรรูปรัฐวิสาหกิจออกไป

คือกลายเป็นว่า ที่เขาอ้างว่าทำเพื่อรากหญ้า แท้จริงเขาได้ประโยชน์จากรากหญ้ามากกว่าที่รากหญ้าได้ประโยชน์จากเขา ซึ่งความจริงประชานิยมเหมือนการทำเพื่อลูก ถ้าพ่อทำอะไรลงไปเพื่อลูกสิ่งที่ได้ต้องเป็นลูกได้มากกว่าพ่อได้ แต่นักการเมืองทำไป สมมติ 10 บาท ชาวบ้านได้ 2 บาท พรรคการเมืองเอาไป 8 บาท เรื่องการแปรรูปรัฐวิสาหกิจผมเองก็ได้ค้านมาตลอด และมีข้อตกลงร่วมกันระหว่างผู้คัดค้านกับพรรคไทยรักไทยด้วยว่า จะไม่มีการขายรัฐวิสาหกิจที่เป็นสาธารณูปโภค เรื่องการแปรรูปมี คุณพันศักดิ์ วิญญรัตน์ มาในนามตัวแทนพรรค มีข้อตกลงสัญญาไว้เรียบร้อยประมาณปี 2545 โครงการประชานิยม ถ้าทำเพื่อคนจนจริงๆ ก็จะได้ประโยชน์ต่อคนจนมาก แต่มันถูกเจาะรู เงินทุกบาททุกสตางค์ที่ผันลงไปรากหญ้า เขามีกระบวนการ วิธีการ ผันให้มันกลับมาสู่ธุรกิจทั้งหมด ธุรกิจได้ประโยชน์มากกว่า อย่างวิธีการตลาด เช่น ลด แลก แจก แถม ก็ตาม เขารู้อยู่แล้วว่ารายได้กลับมาต้องมากกว่าที่ทำการตลาดลงไปทุกครั้ง เป็นธุรกิจเลยล่ะ

ถ้ารู้ว่ากระบวนการทางสังคมทุนนิยม จะต้องดำเนินไปสู่จุดนี้ คือขบวนการแรงงานจะต้องเข้มแข็งในด้านเจรจาต่อรอง ซึ่งจะนำไปสู่ความขัดแย้งรุนแรงได้ แต่ถ้าปล่อยไม่ทำอะไรเลยจะเกิดอะไรขึ้น

ความรุนแรง...ประสบการณ์ทั่วโลก หรือแม้แต่ในประเทศไทย พบว่า คนที่เดือดร้อนลำบากเมื่อไม่มีที่พึ่ง ไม่มีทางออกด้วยการเจรจาตกลงกัน ผลก็มักจะลงเอยด้วยความขัดแย้ง รุนแรง ประเทศไทยเองก็เคยเกิดกรณียึดโรงงาน การประท้วง ปะทะกับตำรวจเลือดตกยางออก เกิดกรณีเข่นฆ่าผู้นำแรงงานที่นำการประท้วง

มีตัวอย่างช่วงปี 2516-2520 ต่อมาระบบการเจรจาต่อรองลงร่องลงรอยมากขึ้น ปัญหาความรุนแรงก็ลดลง ถึงปัจจุบันนี้ ขบวนการแรงงานอ่อนแอลง ระบบการเจรจาต่อรองเริ่มมีปัญหาอีกแล้วนายจ้าง และรัฐบาลชักจะไม่ฟังเสียงลูกจ้างอีกแล้ว ความขัดแย้งก็อาจพัฒนาไปสู่ความรุนแรงได้อีก ก็อย่างที่เราเคยเชื่อว่าประเทศไทยผ่านการประท้วง ผ่านการรัฐประหารมามากพอแล้ว มันคงจะไม่เกิดขึ้นอีก เพราะประชาธิปไตยของเรามาไกลแล้ว แต่คุณก็ได้เห็นแล้วว่าปี 2548-2549 ก็หวุดหวิดจะเกิดการประท้วงนองเลือด แล้วก็นำไปสู่รัฐประหาร 19 กันยายน 2549 ใช่ไหม?

ที่มา : http://www.bangkokbiznews.com/2007/08/15/WW06_WW06_news.php?newsid=89300