1 ปีการจากไปของ ‘ คณาพันธุ์ ปานตระกูล’: มีอะไรดีขึ้นไหมสำหรับลูกจ้างชั่วคราว?

วิทยากร บุญเรือง

ข่าวเล็กๆ ในช่วงนี้ของปีที่แล้ว สำหรับคนที่ทำงานด้านสิทธิแรงงานคิดว่ามันเป็นเหตุการณ์สำคัญที่สุดสำแรงงานในเรื่องของวิธีการจ้างงานที่เอารัดเอาเปรียบในปัจจุบัน --- นั่นก็คือข่าวการจากไปของคุณคณาพันธุ์ ปานตระกูล ลูกจ้างชั่วคราววัย 37 ปี ของแผนกฟอกย้อมของโรงพยาบาลโพธาราม จ. ราชบุรี โดยเขาได้แขวนคอที่ห้องเช่าเมื่อวันที่ 27 ม. ค. 2550

คณาพันธุ์จบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 และเคยทำงานเป็นหัวหน้ากัปตันโรงแรมแห่งหนึ่งใน จ.ราชบุรี ได้เงินเดือนเกือบ 1 หมื่นบาท แต่ลาออกมาสมัครงานเป็นลูกจ้างชั่วคราว แผนกฟอกย้อม โรงพยาบาลโพธาราม ซึ่งมีเงินเดือนแค่ 5, 000 บาทเศษ โดยหวังว่าอีกไม่นานจะได้บรรจุเป็นพนักงานประจำ ซึ่งจะมีสวัสดิการหลายอย่าง โดยเฉพาะค่ารักษาพยาบาลของคนในครอบครัว

แต่คณาพันธ์ทำงานโรงพยาบาลโพธารามมาเป็นเวลา 17 ปีแล้ว แต่ไม่ได้รับการบรรจุเป็นลูกจ้างประจำ โดยทำงานในเวลา 8.00-16.00 น. จันทร์- ศุกร์ และทำงานล่วงเวลาในวันเสาร์สลับอาทิตย์ มีหน้าที่ตรวจเช็คและส่งผ้าชนิดต่างๆ เช่น ผ้าปูเตียง ผ้าเช็ดตัว ภายในตึกต่างๆ ของโรงพยาบาล

ทั้งนี้คณาพันธุ์ได้เขียนจดหมายทั้งหมด 3 ฉบับ ได้แก่ จดหมายลาที่เขียนถึงบุตรชาย ร่างจดหมายที่จะเขียนถึงนายกรัฐมนตรีและผู้เกี่ยวข้อง และจดหมายระบุเขียนถึงสหพันธ์สมาคมลูกจ้างของรัฐแห่งประเทศไทย

1 ปีผ่านไป สำหรับการสูญเสียคณาพันธ์ ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับการจ้างงานในกระทรวงสาธารณสุข คงจะมีเพียงการผลักดันตำแหน่งลูกจ้างชั่วคราวให้เป็นข้าราชการพลเรือนสามัญ ในสาขาพยาบาลที่กำลังถูกธุรกิจด้านการแพทย์ ของโรงพยาบาลเอกชนดูดตัวไปเท่านั้น

โดยเมื่อวันที่ 8 ม. ค. 51 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) อนุมัติตำแหน่งข้าราชการใหม่ ให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขซึ่งจบการศึกษาจากสถาบันผลิตของกระทรวงสาธารณะสุข ระหว่างปี 2545-2548 ที่ปฏิบัติงานในสถานพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขซึ่งขณะนี้ดำรงตำแหน่งลูกจ้างชั่วคราว ได้เป็นข้าราชการพลเรือนสามัญ จำนวน 1, 355 อัตราซึ่งตำแหน่งดังกล่าวเป็นตำแหน่งสาขาขาดแคลนที่ขอเพิ่มใหม่จากสำนักงานคณะกรรมการข้ารราชการพลเรือนด่วน

ทั้งนี้กระทรวงสาธารณสุขกำลังประสบปัญหาขาดแคลนบุคลากรรุ่นใหม่อย่างหนัก โดยเฉพาะสาขาพยาบาลวิชาชีพ ซึ่งต้องขึ้นเวรเฝ้าผู้เจ็บป่วยตลอด 24 ชั่วโมง ในปี 2550 มีพยาบาลวิชาชีพทั้งหมด 1 , 500 คน ในจำนวนนี้ลาออก 300 คน หรือประมาณร้อยละ 25 เนื่องจากเป็นลูกจ้างชั่วคราว ค่าตอบแทนต่ำกว่าเอกชน 3-4 เท่าตัว งานหนักกว่า ซึ่งหากรอบรรจุตามมติของครม.เมื่อปี 2548 ที่กำหนดให้ใช้ตำแหน่งว่างจากผู้เกษียณราชการซึ่งมีปีละประมาณ 300-400 คน ก็ต้องรอไปถึงปี 2553

ทั้งนี้ นี่เปรียบเสมือนการแสดงให้เห็นถึงความจริงใจของรัฐ สำหรับผู้ใช้แรงงานยังคงมีไม่เท่าเทียมกัน แรงงานฝีมือที่มีมูลค่าทางการผลิตสูงรัฐยังคงโอบอุ้ม ต่างจากแรงงานชั่วคราวโดยส่วนใหญ่ ที่ใช้แรงกายมหาศาลแต่ค่าแรงน้อยนิด จนถึงวันนี้รัฐยังคงไม่เห็นคุณค่า

สำหรับในขบวนการแรงงานและภาคประชาชนไทย สำหรับกรณีของคุณคณาพันธ์ ล่าสุดมีการรำลึกถึงการจากไปของคุณคณาพันธ์ โดยผู้ที่ใช้ชื่อว่า ‘ ผู้ใช้แรงงานคนหนึ่งจาก สหภาพแรงงานไทยอินดัสเตรียลแก๊ส’ ได้ส่งถ้อยคำถึงผู้ที่จากไปและตั้งคำถามกับระบบการกดขี่แรงงานไทยในปัจจุบัน ดังนี้ …

0 0 0

การสร้างความไม่มั่นคงให้แรงงาน สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนงานเลิกจ้างได้ง่าย เพื่อให้เกิดความคุ้มค่าในการจ้างสูงสุดของผู้ประกอบการ

สำหรับประเทศไทยเมื่อต้องเผชิญกับกระแสโลกาภิวัตน์ การแข่งขันแบบเสรี ประกอบกับภาวะวิกฤตเศรษฐกิจในต้นทศวรรษที่ 2540 ทำให้ผู้ประกอบการมีทัศนคติเกี่ยวกับการจ้างแรงงานประจำ การให้สวัสดิการต่างๆ รวมถึงการหักเงินสมทบประกันสังคม กลายมาเป็นค่าใช้จ่ายภาระต่อต้นทุนการผลิตซึ่งต้องควบคุมหรือลดให้ต่ำไว้ ของผู้ประกอบการ

ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมใหม่ ( neoliberal policies ) ที่เป็นแนวหลักในวิถีเศรษฐกิจโลกปัจจุบัน ซึ่งพอที่จะสรุปรายละเอียดแนวทางได้ดังเช่น

• ลดข้อจำกัดต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการเคลื่อนย้ายทุนไปมาระหว่างประเทศต่างๆ ( The elimination of restrictions on the international movement of capital )

• การแก้กฎหมาย กฎเกณฑ์ ข้อบังคับในประเทศนั้นๆ กฎหมายแรงงาน กฎหมายที่ดิน ฯลฯ เพื่อให้สอดคล้องกับการเก็งกำไรตามแบบอย่างของการลงทุนระยะสั้น ( Deregulation )

• ทำให้เกิดความยืดหยุ่นในตลาดแรงงาน คือ การสร้างความไม่มั่นคงให้แรงงาน สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนงานเลิกจ้างได้ง่าย เพื่อให้เกิดความคุ้มค่าในการจ้างสูงสุดของนายทุน ( Flexible labour conditions market conditions )

• แปรรูปวิสาหกิจขนาดใหญ่อันเป็นสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานร่วมกันของคนในสังคม – รัฐวิสาหกิจ, การศึกษา เพื่อให้เอกชนสามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในการจัดการเพื่อหวังผลกำไร ( Privati z ation )

• บังคับสร้างกรรมสิทธิ์ให้แก่ผลิตผลิตทางภูมิปัญญาและผลผลิตของปัจเจกต่างๆ เพื่อผลประโยชน์ในการสร้างกำไรจากกรรมสิทธิ์นั้นๆ ด้วยวิธีทางการค้า ( Enforcement of intellectual and other private property rights )

• สร้างบรรยากาศทางเศรษฐกิจ-การเมือง-ข้อกฎหมาย ให้เหมาะสมสำหรับการลงทุนโดยตรงจากต่างชาติ ( Creating a business climate conducive to foreign direct investment )

• กระทำการดำเนินแนวทางเศรษฐกิจโลกด้วยวิถีของลัทธิเสรีนิยมทั้งหมด ( Global trade liberalization )

โดยผู้ประกอบการหน่วยผลิตต่างๆ รวมถึงหน่วยงานของภาครัฐ จึงพยายามแข่งขันที่จะปรับโครงสร้างการจ้างงานใหม่ เพื่อให้สอดคล้องกับการเกิดความยืดหยุ่นในตลาดแรงงาน ซึ่งเป้าหมายก็คือการลดคนงานลงและหันมาใช้การจ้างงานที่มีลักษณะชั่วคราวมากขึ้น

ลักษณะการจ้างงานในลักษณะชั่วคราวนี้ ก็อาทิเช่น การใช้สัญญาจ้างงานระยะสั้น , การจ้างงานแบบรายชั่วโมง, การจ้างงานแบบรายชิ้น เป็นต้น

รวมถึงการจ้างเหมาช่วง โดยการให้บรรษัทเอกชนมารับช่วงต่อในการจัดบริการบางอย่างในสถานประกอบการ หน่วยผลิต รวมถึงหน่วยงานของภาครัฐ ที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดก็เช่น การรักษาความปลอดภัย หรือ การทำความสะอาด เป็นต้น

ลูกจ้างชั่วคราวตามลักษณะที่ได้กล่าวไป มักประสบปัญหาการถูกเลือกปฏิบัติ ทั้งในเรื่องของค่าจ้างและสวัสดิการ หลายคนขาดข้อมูลความรู้ในเรื่องสิทธิ และกฎหมายแรงงาน จึงไม่สามารถเข้าถึงสวัสดิการของรัฐ สามารถถูกเลิกจ้างได้ง่าย เพราะขาดการรวมกลุ่มหรือความช่วยเหลือจากสหภาพแรงงาน

จึงขาดอำนาจต่อรองโดยสิ้นเชิง

ลูกจ้างชั่วคราวเหล่านี้จึงขาดความมั่นคงในงานสูง ทำงานไปวันๆ แบบเลื่อนลอย ไม่มีอนาคต ถ้าไม่มีงานทำก็ต้องออกแล้วหางานไปเรื่อยๆ

สำหรับขบวนการแรงงานไทย จากนี้ไปนอกเหนือจากการพยายามสร้างวัฒนธรรมสหภาพแรงงานในแต่ละที่แล้ว การเป็นแนวร่วมกับแรงงานลูกจ้างชั่วคราว จะต้องทำไปด้วยควบคู่กัน

เพราะหนึ่งในเหตุผลหลักของการพยายามแบ่ง “ ลูกจ้างประจำ” และ “ ลูกจ้างช่วงคราว” ออกจากกันของฝ่ายนายทุนและชนชั้นนำ ก็คือการพยายามสลายความสามัคคีของแรงงานทั้งปวงนั่นเอง