ปฏิรูป "กองทุนประกันสังคม" ยึดหลักบริหารจัดการ TQA ลดความเสี่ยง เพิ่มความมั่นคง

โดย ประชาชาตธุรกิิจ

"ทั้งเรื่องสถานภาพ คณะกรรมการ ฝ่ายการจัดการ และวิธีการจัดการ ล้วนแต่เป็นประเด็นสำคัญ ที่จะทำให้ได้มาซึ่งการจัดการกองทุนประกันสังคมที่มีคุณภาพ สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ จุดมุ่งหมายของกองทุนที่ตั้งไว้ นั่นคือผู้ใช้แรงงานต้องมีหลักประกันทางสังคม มีความมั่นคงในชีวิต ช่วยส่งเสริมการออมและการลงทุนที่ดี ซึ่งยังผลไปถึงเศรษฐกิจและสังคมของประเทศโดยรวมด้วย"

นี่คือ บทสรุปของ "ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม" รองนายกรัฐมนตรีในการแสดงปาฐกถาพิเศษ บนเวทีสัมมนา "ผ่าโครงสร้างประกันสังคม :

สู่ประโยชน์ลูกจ้าง" ณ หอประชุมเล็ก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา โดยตอกย้ำให้เห็นความจำเป็น และความสำคัญในการยกระดับสำนักงานกองทุนประกันสังคมขึ้นเป็นองค์การมหาชน

ถึงแม้ว่าในช่วงที่ผ่านมา "กองทุนประกันสังคม" จะถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก แต่ "ไพบูลย์" ยืนยันว่ากองทุนนี้มีประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับผู้ใช้แรงงาน เพียงแต่ต้องบริหารจัดการให้ดีเท่านั้น

กองทุนประกันสังคมเป็นกลไกที่เกิดขึ้นตามพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ.2533 สมัยนั้น สภาพเศรษฐกิจ สังคม ผู้ใช้แรงงานต่างจากปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง การก่อเกิดของกองทุนประกันสังคมจึงถือหลักชัยที่สำคัญ เพราะเป็นเรื่องใหม่สำหรับสังคมไทย

เวลาผ่านไป การพัฒนาด้านต่างๆ ก้าวไกลไปมาก วันนี้มีเงินกองทุนกว่า 4 แสนล้านบาท มีผู้ประกันตนในระบบกว่า 9 ล้านคน และนับวันจะยิ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นไปอีก การบริหารจัดการกองทุนที่ดีจึงเป็นเรื่องสำคัญ ต้องมีทั้งคุณธรรม คือ ต้องทั้งความดี ความถูกต้อง ความเป็นธรรม และมีคุณภาพ ประสิทธิภาพ

"คุณภาพกองทุนประกันสังคม" ?

"ประเทศไทยมีรางวัลคุณภาพแห่งชาติ TQA (Thailand Quality Award) โดยกำหนดเกณฑ์ขององค์กรที่มีคุณภาพไว้ 7 หมวด เริ่มตั้งแต่การนำองค์กรไปสู่ leadership มีการทำแผนยุทธศาสตร์ การพัฒนากลยุทธ์ขององค์กร และเรื่องอื่นๆ โดยสุดท้ายคือ ต้องบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร"

หากกองทุนประกันสังคมมีการบริหารจัดการที่ดี มีคุณภาพ แปลว่าจะต้องบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กรใน 3 เรื่องหลักๆ คือ 1.ผู้ใช้แรงงานมีหลักประกันทางสังคม มีความมั่นคงในชีวิต 2.สังคมมีความมั่นคง 3.ส่งเสริมการออมและการลงทุนขนาดใหญ่

"ขณะเดียวกัน การจัดการต้องมีประสิทธิภาพ ทำงานได้อย่างคล่องตัว รวดเร็ว ทันเวลา ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า"

นั่นคือหลักการ แต่สำหรับวิธีการจัดการที่จะทำอย่างไรให้มีคุณภาพและมีประสิทธิภาพ ถือเป็นโจทย์ใหญ่ของสำนักงานประกันสังคม

โดยส่วนตัว "ไพบูลย์" เห็นว่า มี 4 ประเด็นหลักที่ต้องพิจารณาเพื่อให้ได้มาซึ่งการบริหารจัดการที่ดี

ประเด็นแรก เรื่องของสถานภาพ ซึ่งขณะนี้เป็นราชการ หลายฝ่ายได้เสนอให้ปรับเป็นองค์กรมหาชน เมื่อพิจารณาถึงขนาดของกองทุนที่มีใหญ่โตมาก เงิน 1 ใน 3 เป็นของผู้ใช้แรงงาน อีก 1 ใน 3 เป็นเงินของนายจ้าง และอีก 1 ใน 3 เป็นเงินของภาครัฐ

"แค่หลักการตรงนี้ก็น่าที่จะพิจารณาได้แล้วว่า สำนักงานกองทุนประกันสังคมควรอยู่ในระบบราชการต่อไปหรือไม่ โดยที่ยังไม่ต้องคำนึงถึงเรื่องการบริหารจัดการที่มีคุณภาพ"

ฉะนั้นเรื่องสถานภาพจึงเป็นประเด็นสำคัญอันดับหนึ่งที่ต้องพิจารณา

ประเด็นต่อมา คือ เรื่องคณะกรรมการ การที่จะทำให้เกิดการบริหารจัดการที่ดี มีคุณภาพแล้วที่มาของคณะกรรมการควรจะเป็นใครบ้าง หามาได้อย่างไร ตรงนี้กฎหมายจะต้องเขียนให้เหมาะสม

และประเด็นที่สำคัญไม่แพ้กัน ต้องทำควบคู่ไปกับตัวคณะกรรมการ คือ ฝ่ายจัดการ เลขาธิการ หรือผู้อำนวยการ

"การบริหารองค์กรขนาดใหญ่ คนที่สำคัญที่สุด คือ ผู้บริหารสูงสุด ต้องนั่งทำงานเต็มเวลา บริหารนโยบาย บริหารยุทธศาสตร์ บริหารการปฏิบัติงาน บริหารบุคลากร บริหารการเงิน บริหารทุกอย่างอย่างต่อเนื่อง โดยต้องรับรู้ทุกสถานการณ์ ต้องสามารถปรับเปลี่ยน แปลงนโยบาย ยุทธศาสตร์ วิธีการทำงานต่างๆ ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ตลอดเวลา"

ส่วนกรรมการสำคัญในความหมายที่ว่า เป็นผู้ดูแลนโยบายโดยรวม กำกับดูแลกิจการโดยรวม และเป็นคนเลือกผู้จัดการ และกำกับดูแลผู้จัดการ

"แต่การจะบริหารองค์กรอย่างไรให้ประสบความสำเร็จด้วยดี สำคัญที่สุดคือผู้บริหารสูงสุดต้องทำงานเต็มเวลา ผู้บริหารสูงสุดของสำนักงานกองทุนประกันสังคมเปรียบเสมือนอธิการบดีมหาวิทยาลัย หรือผู้จัดการใหญ่ของบริษัทหรือธนาคาร ที่มีความสำคัญมาก ฉะนั้นกระบวนการได้มาซึ่งผู้อำนวยการกองทุนประกันสังคมจึงมีความสำคัญมาก"

แต่อย่างไรก็ตาม ผู้บริหารสูงสุดต้องอาศัยการทำหน้าที่ที่ดีของคณะกรรมการที่ดี ซึ่งทุกอย่างต้องกำหนดไว้ในโครงสร้างที่ดีในพระราชบัญญัติที่จะยกร่างเข้าสู่สภานิติบัญญัติในเร็ววันนี้

ประเด็นสุดท้าย คือ วิธีการจัดการ จะต้องมีหลักเกณฑ์ เงื่อนไข กติกาที่ชัดเจน ถ้าสำคัญมากจะต้องกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติ ถ้าสำคัญน้อยลงไปก็อาจจะให้คณะกรรมการเป็นผู้กำหนด แล้วเลขาธิการเป็นผู้ดูแลในรายละเอียดอีกครั้งหนึ่ง

ประสบการณ์ 17 ปีของการตั้งสำนักงานกองทุนประกันสังคม น่าจะนำไปสู่การปรับปรุงกองทุนประกันสังคมให้มีการพัฒนาที่ดียิ่งๆ ขึ้นไปอีก เพื่อประโยชน์ของผู้ใช้แรงงานได้อย่างยั่งยืน