สัมภาษณ์ ประธานสหภาพฯ องค์การเภสัช : เปิดเสรี-เลิกสิทธิพิเศษองค์การเภสัช แล้วยาจะแพงหรือถูก ?

หลังจากคณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการ “ ร่างพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. ....” ตามที่กระทรวงการคลังเสนอ และให้ส่งสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา เมื่อวันที่ 22 ตุลาคมที่ผ่านมา โดยได้ยกเลิกสิทธิพิเศษในการจัดซื้อยาและเวชภัณฑ์กับองค์การเภสัชกรรม (อภ.) โดยให้เหตุผลว่า เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ค้าภาคเอกชนได้เข้าร่วมการแข่งขันทางการค้าอย่างเสรีโดยอาศัยกลไกตลาด ซึ่งจะทำให้ทางราชการได้รับประโยชน์มากยิ่งขึ้น

ที่ประชุมบอร์ดองค์การเภสัชกรรมมีมติคัดค้าน ร่าง พ.ร.ฎ นี้ เมื่อวันที่ 30 ต.ค.ที่ผ่านมา โดยให้เหตุผลว่า แม้ร่าง พ.ร.ฎ. ฉบับนี้จะผ่านความเห็นชอบจากที่ประชุม ครม. แล้วตั้งแต่ 22 ตุลาคม แต่ยังไม่ได้ขอความเห็นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามธรรมเนียมปฏิบัติ อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการบริหาร (บอร์ด) อภ.มีมติร่วมกันว่า สิทธิพิเศษในการจัดซื้อยาระหว่างภาครัฐกับ อภ. นั้นยังควรมีอยู่ในระดับหนึ่ง หรือเท่าที่มีความจำเป็น และควรมีตลอดไปด้วย เพราะหากไม่มีอยู่เลยอนาคตอาจก่อให้เกิดปัญหาได้

ส่วนสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจองค์กรเภสัชกรรม (อภ.) พร้อมทั้งองค์กรพันธมิตร ก็ได้ใช้ถนนพิษณุโลก หน้าทำเนียบรัฐบาล เป็นพื้นที่ประท้วงกดดันรัฐบาลให้ทบทวนการยกเลิกการจัดซื้อยาและเวชภัณฑ์เสียใหม่ เมื่อวันที่ 30 ต.ค. ที่ผ่านมา

ล่าสุด เมื่อวันที่ 12 พ.ย. ที่ผ่านมา ผู้ชุมนุมกว่าพันคนก็มารวมตัวกันอีกครั้งเพื่อกดดัน นพ.มงคล ณ สงขลา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ให้รับผิดชอบกับสิ่งที่เกิดขึ้น ทั้งนี้ นพ.มรกต กรเกษม รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข ได้ออกมารับหนังสือและเจรจากับผู้ชุมนุมแทนพร้อมรับปากว่าจะดำเนินการถอนเรื่องยาและเวชภัณฑ์ออกจาก ร่าง พ.ร.ฎ. ดังกล่าว และยอมรับผิดว่า “ พลาด” ไปแล้ว ซึ่งต้องรอดูว่าผลจะออกมาเป็นอย่างไร

‘ ประชาไท’ ได้สัมภาษณ์ ‘ ระวัย ภู่ผะกา’ ประธานสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจองค์กรเภสัชกรรม และประธาน ICEM ไทย (สหพันธ์แรงงาน ภาคเคมีภัณฑ์ พลังงาน เหมืองแร่ และแรงงานทั่วไป นานาชาติ (International Federation of Chemical, Energy, Mine and General Workers’ Unions: ICEM ) เพื่อทำความเข้าใจกับข้อเรียกร้องของพวกเขาชัดๆ อีกครั้ง

00000

‘ ระวัย ภู่ผะกา’ ประธานสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจองค์กรเภสัชกรรม
และประธาน ICEM ไทย

ประชาไท - ผลเสียที่จะเกิดหากรัฐบาลยกเลิกสิทธิพิเศษ ไม่ซื้อยากและเวชภัณฑ์กับองค์กรเภสัชคืออะไร

ระวัย - ระเบียบนี้ให้สิทธิองค์การเภสัชกรรมคือ เงินงบประมาณของกระทรวงการคลังที่ให้หน่วยงานรัฐไปโดยเฉพาะกระทรวงสาธารณสุขนั้นต้องซื้อยาจากองค์การเภสัชกรรมไม่น้อยกว่า 60% แต่ยาขององค์การเภสัชกรรม ต้องไม่แพงเกินกว่ายาเอกชน 3%

สำหรับนโยบายที่ก่อตั้งองค์การเภสัชกรรม ก็เพื่อสำรองยาในสภาวะวิกฤต สงคราม ประเทศจะได้มียาใช้ และต้องผลิตยาที่เอกชนไม่ผลิต เช่น ยาที่ไม่ค่อยมีคนใช้ ที่เรียกกันว่า ยากำพร้า ซึ่งกำไรน้อย รวมทั้งต้องตรึงราคายา ในสภาวะที่ราคายาไม่แน่นอน หรือยาขาด ยาแพง รัฐบาลอาจจะบอกว่า องค์การเภสัชกรรม ต้องขายยานี้ราคาเท่านี้

หรือกรณีไข้หวัดนกระบาดเพียงแต่เกิดในประเทศเพื่อนบ้านเรา รัฐบาลก็สามารถสั่งให้องค์การเภสัชกรรม หาสำรองยาไว้เพื่อใช้ถ้าหากเกิดการระบาดขึ้น หมายความว่าเป็นการเตรียมพร้อม ต้องทำหน้าที่ด้านความมั่นคงด้านยา เพราะถ้าเกิดระบาดจริงๆ คนเราก็ล้มตายไป มันไม่มีบริษัทเอกชน ที่ทำลักษณะนี้ เพราะเขาจะไม่ซื้อยามาสำรองไว้ เนื่องจากยาพวกนี้มีอายุ หมายความว่า ถ้าหมดอายุ องค์การเภสัชกรรม ก็ต้องยอมขาดทุนส่วนนี้ไป นอกจากนี้ยังมีการสนับสนุนทุนส่งนักวิทยาศาสตร์ไปเรียนจนจบด็อกเตอร์ ปีละประมาณสองร้อยกว่าล้านบาท

แล้วองค์การเภสัชอยู่ได้อย่างไร

ส่วนหนึ่งคือ กำไรจากการที่รัฐบาลใช้งบประมาณซื้อ ซึ่งจะมีกำไรของการบริหารจัดการอยู่แล้ว แต่อยู่ในอัตราที่ไม่เกินราคากลางที่กระทรวงพาณิชย์ประกาศ ไม่ใช่ว่าเรากำหนดขึ้นได้เอง

นพ.มงคล ณ สงขลา เคยให้สัมภาษณ์ว่า ร่างพระราชกฤษฎีกานี้มีข้อดีคือ ทำให้เกิดความเป็นธรรม และเปิดเสรีทางการค้า

หมอมงคล บอกว่า ตามรัฐธรรมนูญ 2550 ให้เกิดการแข่งขันการค้าเสรีอย่างเป็นธรรม ทีนี้มาตรา 84 ยกเว้นกรณีความมั่นคงของชาติด้วย เขาพูดไม่หมด

แต่ถามว่าจะเป็นการค้าเสรีมีจริงหรือไม่ ขอยกตัวอย่างว่า กรณีน้ำเกลือที่องค์การเภสัชกรรมไม่ได้ผลิตแล้ว เนื่องจากมีภาวะยุ่งยากในกระบวนการผลิต จึงยกเลิกไป ขณะนี้ลองเช็คดูว่าน้ำเกลือค้าเสรีจริงไหม พอไม่มีองค์การเภสัชกรรม เขาก็แบ่งพื้นที่เลย ภาคเหนือของบริษัทนี้ ภาคกลางของบริษัทนี้ เอาไปคนละกี่จังหวัดๆ จากที่เคยราคา 8 บาท เดี๋ยวนี้ 28 บาท

เปิดประมูลก็ไม่มีคนประมูล เพราะเขาได้แบ่งเค้กกันไปแล้วว่าจังหวัดนี้ของใครของใคร เพราะฉะนั้น การค้าเสรีมันไม่มีจริง เหมือนกับการประมูล มีฮั้วกัน ถ้าองค์การเภสัชกรรมอ่อนแอเมื่อไร ราคายามันก็ลอยตัว อย่างเช่นยาเอดส์ ตอนที่องค์การเภสัชกรรมยังไม่ทำ คนป่วยเอดส์ตายกันเยอะ เพราะคนหนึ่งต้องกินยากัน 10,000-30,000 บาท แต่พอเราทำมันอยู่ที่ 1,100-1,200 บาท ทำให้กรรมกร คนยากคนจน พอที่จะประทังชีวิตให้มันยาวไปได้อีกหน่อย นี่คือตัวอย่าง

ถ้าไม่มีองค์การเภสัชกรรมทำ เอกชนเขาก็ไม่ลดราคา แต่กรณีเราทำปุ๊บ เขาก็ลดมาต่ำกว่าเราเพื่อให้ดูเหมือนว่า องค์การเภสัชกรรมแพง ทีนี้มาตรการนี้ รัฐบาลต้องบังคับซื้อจากองค์การเภสัชกรรม ถามว่าองค์การเภสัชกรรม ผลิตถูกที่สุดไหม มันไม่ใช่ เพราะเราไม่สามารถทำเองได้ทุกอย่าง เช่น วัตถุดิบ เราซื้อจากต่างประเทศ

กรณีที่เอกชนสามารถขายถูกกว่าองค์การเภสัชได้ เพราะอะไร

เขามีทุน มีเทคโนโลยีที่ดีกว่าเรา ถามว่าถ้าไม่มีเราเป็นตัวชี้นำราคามาอยู่ 1,200 บาท เขาขายกันหมื่นกว่าบาท สองหมื่นกว่าบาท เขาลดไหม นี่เป็นตัวอย่างในบทบาทหน้าที่ชี้นำเรื่องราคายา หรือยาขับธาตุเหล็ก แอลวัน โรคธาลัสซีเมีย ขณะนี้แคนาดาเม็ดละ 70 บาท อินเดีย 30 บาทองค์การเภสัชกรรม ทำได้ตอนนี้เม็ดละ 3.50 กำลังจะออกจำหน่าย รู้หรือไม่ว่าเขาขายบาทเดียว เพราะอะไร จริงๆ แล้วมันไม่ใช่ต้นทุนที่แท้จริง ถ้าเราไม่ผลิตเขาก็ขายแพง แต่พอเราทำ เขาขายบาทเดียว

ถามว่าองค์การเภสัชกรรม ต้องขายบาทเดียวไหม มันทำไม่ได้ ที่เขาทำได้เพราะว่าเขาเป็นทุนใหญ่ ผลิตได้ครั้งละเยอะๆ ต้นทุนก็ต่ำ แต่ถ้าไม่มีเราเป็นตัวชี้นำราคามาอยู่ 3.50 บาท เขาก็ไม่ลด เขาก็ขาย 70 บาท

มีข้อจำกัดอะไรอีกหรือไม่ ที่ทำให้องค์การเภสัชกรรม แข่งขันเรื่องยาไม่ได้

โดยระเบียบองค์การเภสัชกรรมเป็นของรัฐ กระทรวงการคลังต้องตรวจสอบการซื้อการขาย ถ้าสมมติว่าการขายแข่งขันเสรี องค์การเภสัชกรรมลงแข่งด้วย ถามว่าจ่ายใต้โต๊ะได้ไหม เราจ่ายไม่ได้ เขาจ่ายได้ จะเอาที่ไหนมาสู้ แล้วร้านขายยา คนที่ซื้อเรา ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เขาหลบภาษีได้ไหม ขณะที่ถ้าเขาไปซื้อในตลาดมืดเขาหลบได้ นี่คือขีดจำกัด

เราแข่งไม่ได้เนื่องจากภาระต่างๆ เราโดนตรวจสอบค่าคอมมิชชั่น ยกตัวอย่าง เวลาไปซื้อยา ทำไมเขาหยิบยาของบริษัทเอกชน เพราะอะไร ส่วนลดกับราคายาที่ผลิตมันสูงกว่ากันเยอะ แต่เราทำอย่างนั้นไม่ได้

ถ้าแก้ได้ มันแข่งได้อยู่แล้ว ลองไม่ต้องมาตรวจสอบการค้าขายขององค์การฯ สิ วัตถุดิบเราก็ซื้อมาอย่างมาตรฐาน ก็ไม่ต้องมาตรฐานระดับอนามัยโลกรับรอง มันก็คนละราคา แต่ปัจจุบันองค์การเภสัชกรรม ต้องใช้วัตถุดิบที่นำเข้าและได้มาตรฐานองค์การอนามัยโลกรับรอง ทำให้ต้นทุนเราสูง

ถ้ามีการยกเลิกสิทธิพิเศษดังกล่าว พนักงานขององค์การเภสัชกรรม จะได้รับผลกระทบไหม

การขายไม่มีผลกระทบหรอก เดี๋ยวจะมีการทำยาใหม่ซึ่งหลุดสิทธิบัตรออกมาขาย มันยังราคาแพงอยู่ เขาขายราคาเอกชน โรงงานของเราใหญ่ที่สุด เลี้ยงพนักงานได้ ไม่เดือดร้อนหรอก แต่กับประชาชน เรามองว่า ญาติพี่น้องเรา คนจน ได้รับผลกระทบ

ที่น่าเป็นห่วงคือ ผลกระทบโดยกว้างเกิดกับประชาชนแน่นอน ยกตัวอย่าง สปสช. ที่ตอนนี้ดูแลผู้ป่วยเอดส์อยู่ ขณะนี้ไม่มีเงินซื้อยาเพราะงบประมาณสะดุด เงินคงคลังน้อย องค์การเภสัชกรรมก็ต้องสนับสนุน ณ เวลานี้ สปสช. ติดหนี้องค์การเภสัชกรรม พันกว่าล้านบาท ถามว่าเอกชนที่ไหนจะสำรองจ่ายให้ก่อนบ้าง ผู้ป่วยเอดส์ก็ต้องได้รับผลกระทบ

ผมเลยมองว่า ถ้าองค์การเภสัชกรรมบอกว่าไม่ขายให้ แล้ว สปสช. ไปค้างจ่ายเอกชนได้ไหม มันไม่ได้ เราเป็นหน่วยงานรัฐ กำไรมาก็เข้ารัฐ ขณะนี้เราจะสร้างธนาคารยาเอดส์ที่ใหญ่ที่สุดและได้มาตรฐานขององค์การอนามัยโลกที่รังสิต ประมาณพันล้านบาท และทำยากลุ่มยาเม็ดเกือบทั้งหมด เราก็จะลงทุนเพื่อรองรับอะไรต่างๆ เพราะฉะนั้นการลงทุนต่างๆ หากเราไม่ได้รับสิทธิพิเศษตรงนี้ ก็ยากที่จะลงทุน ผลกระทบก็เกิดกับประชาชน

.........................

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

สหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจองค์การเภสัชกรรมและ ICEM คัดค้านเปิดเสรีการค้ายาและเวชภัณฑ์ - โพสท์ 10/11/2550

ผู้ชุมนุมร่วมพันบุกสาธารณสุข เรียกร้องถอน พ.ร.ฎ.จัดซื้อจัดจ้างฯ ชี้ทำยาแพงขึ้น - โพสท์ 13/11/2550