การนัดหยุดงานที่ยุโรป (๑)

นุ่มนวล ยัพราช

โครงการรณรงค์เพื่อแรงงานไทย

เข็มนาฬิกากำลังพาพวกเราทุกท่านเดินทางเข้าใกล้ปีใหม่ไปทุกที ซึ่งหลายคนก็ได้แต่มองปีใหม่ด้วยสายตาที่เป็นมิตร ไม่ว่าจะตั้งความหวังว่าปีหน้าฟ้าใหม่ชีวิตคงดีขึ้นกว่าเดิม คงได้เงินเดือนเพิ่ม บ้านเมืองคงเข้าสู่สภาวะปกติประชาธิปไตยจะกลับคืนสู่พวกเราทุกคนนั่นคือความหวัง ซึ่งความจริงที่จะเกิดขึ้นได้หรือไม่นั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ก็คงต้องต่อสู้กันอีกต่อไป

ทีแรกผู้เขียนกะเขียนข่างเกี่ยวกับการนัดหยุดงานที่ฝรั่งเศสเพียงอย่างเดียว แต่ถ้ามองดูภาพรวมแล้วที่นั่นมีการนัดหยุดงานกันหลายที่เลยทีเดียวจากหลายๆภาคส่วน ฟินแลนท์ เยอรมัน ฝรั่งเศส อังกฤษ ประเทศหลังสุดปัจจุบันกำลังมีการต่อสู้อย่างยืดเยื้อของคนงานไปรษณีย์ซึ่งกินเวลามากกว่า 3 เดือนแล้ว บางตัวอย่างไม่เคยเห็นเลย เช่น การนัดหยุดงานของพยาบาลในประเทศฟินแลนท์ การต่อสู้ดุเดือดถึงขนาดที่มีการเตรียมที่จะขนย้ายผู้ป่วยออกนอกประเทศ (โห... เค้าสู้กันขนาดนี้เนอะ) ที่สำคัญพยาบาลมีสหภาพแรงงานด้วย แตกต่างจากทัศนะคติของพยาบาลในบ้านเราที่ไม่เคยมีสหภาพแรงงาน แม้ว่าปัจจุบันมีสมาพันธ์ลูกจ้างของรัฐขึ้นมา อย่างไรก็ตามองค์กรดังกล่าวก็ไม่ได้รวมพยาบาลและหมอ เพราะพวกนั้นเค้ามองตัวเองว่าเป็นข้าราชการได้สวัสดิการแบบข้าราชการ แต่โรงพยาบาลก็มีสองส่วนคือ ของรัฐและของเอกชน ฉะนั้นการมีองค์กรก็ยังเป็นเรื่องที่มีความสำคัญ อย่างไรก็ตามผู้เขียนตั้งความหวังว่าองค์กรที่มีอยู่ดังกล่าวจะพัฒนาไปเป็นองค์สหภาพแรงงาน พัฒนาไปเป็นองค์กรที่ทำหน้าที่ปกป้องและคุ้มครองสิทธิผลประโยชน์ของคนงานอย่างแท้จริง

กระแสการนัดหยุดงานที่มีขึ้นมีสิ่งที่น่าสนใจ คือ การพัฒนาจากการนัดหยุดงานในภาคส่วนเดียวไปสู่การนัดหยุดงานทั่วไป ซึ่งประเทศที่ดูเหมือนมีแนวโน้มเป็นไปได้คือ ประเทศฝรั่งเศส แรงกดดันจากข้างบนคือ นโยบายเสรีนิยมจัดของรัฐบาลฝ่ายขวาซึ่งเป็นพรรคอนุรักษ์นิยมของฝรั่งเศส ในช่วงหาเสียงเลือกตั้งพรรคนี้ได้ชูนโยบายว่าจะทำการปฏิรูป ซึ่งคำว่าปฏิรูปฏิรูปของพวกนี้จะแตกต่างจากสิ้นเชิงของความหมายของคำว่าปฏิรูปของคนจน การปฏิรูปของรัฐบาลฝ่ายขวาฝรั่งเศสหมายถึงการพยายามที่จะตัดการให้สวัสดิการแก่คนงาน เพื่อเพิ่มอัตรากำไรให้แก่นายทุนฝรั่งเศส

ซึ่ง นาย ซาโคซี่ เลือกที่จะตัดสวัสดิการและมาตรฐานการทำงานของคนงานรถไฟในฝรั่งเศสเป็นที่แรก โดยมีการอ้างว่าเป็นการปฏิรูปกองทุนบำเหน็จบำนาญ ซึ่งถ้ากระทำที่นี่สำเร็จก็จะเป็นโมเดลเพื่อตัดสวัสดิการส่วนอื่นๆต่อไป ทั้งภาครัฐวิสาหกิจและภาคเอกชน ก่อนหน้าที่จะมีการเลือกตั้ง สถานการณ์ในฝรั่งเศสก็มีความร้อนแรงเป็นทุนเดิมอยู่แล้วโดยการลุกขึ้นมาประท้วงของนักศึกษา ที่ไม่พอใจกับความพยายามของรัฐบาลในการออกกฎหมายใหม่ เกี่ยวกับการจ้างงาน ซึ่งรูปแบบที่เสนอมาในกฎหมายนั้นเปิดโอกาสให้นายจ้างไม่ต้องมีสวัสดิการอะไรเลย รวมถึงนายจ้างสามารถไล่ลูกจ้างออกได้โดยไม่ต้องบอกเหตุผล ซึ่งกฎหมายตัวนี้จะใช้กับเยาวชนนักศึกษา ซึ่งรัฐบาลในขณะนั้นคือรัฐบาลฝ่ายขวา ชาคชีรัก แห่งพรรคอนุรักษ์นิยม อย่างไรก็ดีความพยายามของรัฐบาลฝ่ายขวานั้นยังไม่สำเร็จ เพราะเกิดกระแสการประท้วงอย่างกว้างขวาง เรื่องดังกล่าวเมื่อบวกรวมเข้าไปกับความพยายามนำมหาลัยออกนอกระบบ ยิ่งเป็นการเติมเชื้อไฟแห่งความโกรธแค้น จุดสูงสุดของการประท้วงนั้นอยู่ที่การยึดมหาลัยซอร์บอร์น มหาวิทยาลัยอันดับหนึ่งของประเทศฝรั่งเศส ซึ่งตำรวจต้องใช้กำลังเข้าไปปราบปรามซึ่งในที่สุดนักศึกษาแพ้ในการยึดมหาวิทยาลัย แต่กระแสการต่อสู้ยังไม่หมดไป เพราะขบวนการนักศึกษาได้มีการเชื่อมกับขบวนการแรงงาน แนวโน้มดังกล่าวได้ทำให้มีคนเปรียบเปรยว่า 1968 กำลังจะกลับมาอีกครั้ง (การต่อสู้ครั้งใหญ่ที่สุดของคนงานฝรั่งเศสและนักศึกษา)

การนัดหยุดงานของคนงานรถไฟฝรั่งเศสยกแรกใช้เวลา 9 วัน โดยวันที่ 8 มีการนัดหยุดงานทั่วไปจากส่วนอื่นร่วมด้วย 1 วัน เพื่อเป็นการประท้วงรัฐบาลซึ่งมีนักศึกษาเข้าร่วมด้วย ซึ่งนักศึกษาในมหาวิทยาลัยได้เข้าไปจัดตั้งและสร้างเครือข่ายร่วมกับนักเรียนในระดับมัธยม ขณะนี้ความขัดแย้งอยู่ในขั้นตอนของการเจรจากับรัฐบาลและบริษัทเอกชนที่เกี่ยวข้อง มีการเสนอว่าอาจจะใช้เวลาในการเจรจาเกือบสองเดือน ซึ่งผู้นำสหภาพแรงงานกล่าวว่านี่เป็นเพียงแค่ ออเดิร์ฟ สำหรับนายซาโคซี เท่านั้น ถ้าผลการเจรจาออกมาแล้วคนงานไม่พึงพอใจจะมีการนัดหยุดงานอีกรอบ และจะเป็นการนัดหยุดงานทั่วไป แน่นอนช่วงที่มีการนัดหยุดงานนั้นพวกฝ่ายรัฐบาลได้ใช้ทุกกลอุบายเพื่อทำลายสหภาพ ใช้ทั้งสื่อโจมตีว่าพวกสหภาพแรงงานเป็นพวกหัวรุนแรง สร้างความเดือนร้อนให้สาธารณะ ทำให้บรรยากาศการลงทุนเสียหาย มีการคำนวณรายได้ที่หายไปในช่วงนัดหยุดงานนั้นมีสูงถึง เกือบ 30,000 ล้านบาท รัฐบาลได้จัดตั้งมวลชนฝ่ายขวาขึ้นมาเดินขบวนประท้วงฝ่ายสหภาพแรงงาน

สิ่งที่ควรจะเป็นบทเรียนในไทยคือ เราควรจะมีท่าทีอย่างไรต่อการนัดหยุดงาน เพราะมีข้อเสนอว่าสหภาพแรงงานควรจะบอกประชาชนก่อนว่าจะมีการนัดหยุดงาน แต่บทเรียนในฝรั่งเศสบอกเราว่า ภาคประชาชนต้องเข้าข้างคนนัดหยุดงานทุกกรณีถ้ามันเป็นผลประโยชน์ของคนงาน ยกเว้นการหยุดงานนั้นขวาจัด เหมือนที่เคยเกิดขึ้นในเวเนซูเอร่า ที่นายทุนสั่งให้ลูกจ้างนัดหยุดงานเพื่อต่อรองกับฮูโก ซาเวช เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นในฝรั่งเศสนั้นสื่อกระแสหลักและรัฐบาลโจมตีคนงานรถไฟว่าสร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชน ซึ่งวิธีการของเราในการรับมือในเรื่องนี้คือ เราควรจะด่ารัฐบาลที่กำลังจะแปรรูป และควรตั้งคำถามว่าถ้ารัฐบาลไม่ตัดสวัสดิการ ไม่แปรรูปคงไม่มีการนัดหยุดงานตั้งแต่แรก ฉะนั้นสาเหตุแท้ของความเดือดร้อนที่ประชาชนได้รับมาจากแนวทางการบริหารงานที่ผิดพลาดของรัฐบาลเอง

กลุ่มสหภาพแรงงานที่เป็นแกนนำในการประท้วงครั้งนี้ คือ สหภาพแรงงานที่ใกล้ชิดกับพรรคคอมมิวนิสต์ฝรั่งเศส ชื่อว่า CGT ซึ่งมีประวัติขึ้นชื่อว่าชอบสร้างแนวร่วมกับกลุ่มทุน ซึ่งผ้ำนำคนปัจจุบันก็ไว้ใจไม่ค่อยได้ เพราะหลังจากมีการนัดหยุดงานได้เพียงวันเดียวก็อยากจะเจรจากับรัฐบาลสร้างความไม่พอใจให้กับคนงานธรรมดา จากนั้นผู้นำคนเดียวกันนี้ได้ไปขึ้นเวทีพบคนงาน ก็ถูกโห่ไล่ลงจากเวทีเพราะถูกมองว่าทรยศคนงาน ในขบวนการแรงงานทั่วโลกบ่อยครั้งผู้นำมักสร้างปัญหาให้กับคนงานหรือคอยทำตัวเป็นอุปสรรคในการต่อสู้ของคนงาน แต่การต่อสู้ครั้งนี้ดูเหมือนการนัดหยุงานเป็นการนำจากข้างล่าง (โปรดติดตามตอนที่สอง)

บทความนี้ใช้ข้อมูลจาก หนังสือพิมพ์ Financial Time ( 14/11/07 – 22/11/07) Al jazeela, BBC, Socialist Worker Online (http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=13595 22/11/07 )