1. เงินประกัน
ตามมาตรา 10 ซึ่งบัญญัติห้ามนายจ้างเรียกหรือรับเงินประกันการทำงาน หรือเงินประกันความเสียหายในการทำงานของลูกจ้าง เว้นแต่ลัษณะ หรือสภาพของงาน ที่ทำนั้นลูกจ้างต้องรับผิดชอบเกี่ยวกับเงินหรือ ทรัพย์สินของนายจ้าง ซึ่งอาจก่อให้เกิด ความเสียหายแก่นายจ้างได้

แนวปฎิบัติ
1.1 นายจ้างจะเรียกหรือรับเงินประกันดังกล่าวจากลูกจ้างได้เฉพาะลูกจ้าง ที่ทำงานเกี่ยวกับเงินหรือทรัพย์สินของนายจ้างเท่านั้น งานหน้าที่อื่นนายจ้าง จะเรียกเงินประภัย จากลูกจ้างไม่ได้ สำหรับลูกจ้างซึ่งเป็นเด็ก ไม่ว่าทำงานเกี่ยวกับการเงินหรือทรัพย์สิน หรืองานอื่นใดก็ตาม ตามมาตรา 51 ห้ามนายจ้างเรียกหรือรับเงินประกันจากลูกจ้าง ซึ่งเป็นเด็กโดยเด็ดขาด

1.2 เงินประกันดังกล่าวนายจ้างจะหักจากค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และค่าล่วงเวลาในวันหยุด ก็ได้ ถ้าลูกจ้างยินยอม และจะหักได้ไม่เกิน 10% ของเงิน ดังกล่าวที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับตามกำหนดเวลาจ่ายแต่ละคราว ถ้าจะหักสูกกว่านี้จะต้อง ได้รับความยินยอมจากลูกจ้างด้วย (มาตรา 76)

1.3 ถ้านายจ้างเรียกหลักประกันอื่นแทนเงิน เช่น การค้ำประกันด้วยบุคคล หรือหลักทรัพย์ เช่น โฉนดที่ดิน พันธบัตร ในกรณีที่ลูกจ้างทำงานเกี่ยกวับการเงิน หรือทรัพย์สินของนายจ้าง หรือทำงานอื่นใดก็ตาม โดยมีมาตรา 10 กำหนดไว้เฉพาะ เรื่องเงินประกันเพื่อป้องกันการที่นายจ้างจะนำเงินลูกจ้างไปหมุนเวียนใช้ประโยชน์ ส่วนตัว จึงไม่ห้ามการที่นายจ้างจะเรียกหลักประกันอย่างอื่นได้

1.4 อย่างไรก็ตาม กรณีนายจ้างไม่ได้เรียกหลักประกันหรือเงินประกันการทำงาน จากลูกจ้างไว้ หากลูกจ้างได้ก่อให้เกิดความเสียหายแก่นายจ้างจากการประทำโดยจงใจ หรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง นายจ้างสามารถหักค่าตอบแทนในการทำงาน ของลูกจ้างเพื่อชดใช้ค่าเสียหายได้ ถ้าลูกจ้างยินยอม ภายในวงเงินที่กำหนด (มาตรา 76)

2. การปฏิบัติตาม ป.พ.พ.มาตรา 14 บัญญัติว่า "ให้นายจ้างปฏิบัติต่อลูกจ้าง ให้ถูกต้องตามสิทธิและหน้าที่ที่กำหนดไว้ในประมวลกฏหมายแพ่งและพาณิชย์ เว้นแต่ พระราชบัญญัตินี้กำหนดไว้เป็นอย่างที่อื่น" ซึ่งให้ที่นี้หมายถึงบทบัญญัติใน ป.พ.พ. บรรพ 3 หมวด 6 ว่าด้วย จ้างแรงงาน ตั้งแต่มาตรา 575 - มาตรา 586

มาตรา 17 ได้บัญญัติเป็นการเฉพาะในเรื่องสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลา แน่นอนซึ่งสัญญาจ้างย่อมสิ้นสุดลงเมื่องครบกำหนดระยะเวลาโดยไม่ต้องบอกกล่าว ล่วงหน้า และเงื่อนไขการบอกกล่าวล่วงหน้ากรณีที่ทำสัญญาจ้างโดยไม่มีกำหนด ระยะเวลา

แนวปฎิบัติ
ตามบทบัญญัติ ป.พ.พ. บรรพ 3 หมวด 6 ว่าด้วยจ้างแรงงาน ตั้งแต่ 575 - มาตรา 586 เป็นกฏหมายเอกชนซึ่งโดยพื้นฐานไม่ใช่กฎหมายเกี่ยวกับความสงบ เรียบร้อยของประชาชน นายจ้างกับลูกจ้างซึ่งเป็นคู่สัญญาสามารถทำข้อตกลงกัน ให้ผิดแผกแตกต่างไปจากบทบัญญัติด้งกล่าวได้ เช่น การบอกกล่าวล่วงหน้า เพื่อเลิกสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนซึ่งตามมาตรา 582 ให้ฝ่ายที่บอกเลิกสัญญาจ้างบอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อย 1. งวดการจ่ายค่าจ้าง แต่คู่สัญญาจะตกลงให้บอกกล่าวล่วงหน้าแค่ 1 วัน หรือน้อยกว่า 1 งวดการจ่าย ค่าจ้างก็ได้ แต่เมื่อได้นำบทบัญญัติ ป.พ.พ. ดังกล่าวมากำหนดไว้ใน พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงานซึ่งเป็นกฎหมายมหาชนจึงให้ความคุ้มครอง ที่เคร่งครัดดังนั้น คู่สัญญาจึงต้องปฏิบัติตามบทบัญญัติ ป.พ.พ. ทั้งที่กล่าวในมาตรา 14 และมาตรา 17 อย่างเคร่งครัดจะตกลงกันให้ลูกจ้างได้รับประโยชน์ที่ต่ำกว่าที่กำหนดไว้ไม่ได้ หากไม่ปฏิบัติตามพนักงานตรวจแรงงานอาศัยอำนาจตามมาตรา 139 (3) มีคำสั่งเป็นหนังสือให้นายจ้าง ปฏิบัติให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ. นี้ได้ การฝ่าฝืนเป็น ความผิดมีโทษตามมาตรา 146 ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท

3. การเปลี่ยนแปลงตัวนายจ้าง
มาตรา 13 บัญญัติว่า "ในกรณีที่กิจการใดมีการเปลี่ยนแปลง ตัวนายจ้างเนื่องจากการโอนรับมรดกหรือด้วยประการอื่นใด หรือในกรณีที่นายจ้าง เป็นนิติบุคคล และมีการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลง โอน หรือควบนิติบุคคลใด สิทธิต่าง ๆ ที่ลูกจ้างที่อยู่ต่อนายจ้างเดิมเช่นใดให้ลูกจ้างมีสิทธิเช่นว่านั้นต่อไป และให้นายจ้างใหม่รับไปทั้งสิทธิและหน้าที่อันเกี่ยวกับลูกจ้าง นั้นทุกประการ"

แนวปฏิบัติ
บทบัญญัติมาตรานี้กำหนดการคุ้มครองลูกจ้างเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง ตัวนายจ้างถ้าลูกจ้างนั้นเคยได้รับสิทธิประโยชน์จากนายจ้างเดิมอย่างไร เมื่อไปทำงาน กับนายจ้างใหม่ นายจ้างใหม่ต้องรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ของนายจ้างเดิมอันเกี่ยวกับ ลูกจ้างนั้นทุกประการซึ่งเป็นการคุ้มครองเพื่อให้ลูกจ้างได้รับสิทธิประโยชน์ที่ ไม่ต่ำไปกว่าที่เคยได้รับอยู่เดิม ดังนั้น นายจ้างใหม่ต้องรับทั้งสิทธิหน้าที่ และอายุงาน ที่ลูกจ้างเคยปฏิบัติกับนายจ้างเดิมมาด้วยซึ่งเป็นการคุ้มครองที่เคร่งครัดขณะ รับโอนลูกจ้างมาทำงานด้วย นายจ้างจะตกลงกับลูกจ้างเพื่อเปลี่ยนแปลงสิทธิประโยชน์ เดิมที่ลูกจ้างได้รับในทางที่ไม่เป็นคุณแก่ลูกจ้างไม่ได้ หากจะมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลง ควรกระทำในภายหลังการรับโอนลูกจ้างมาแล้ว โดยใช้วิธีเจรจาต่อรองทางด้าน แรงงานสัมพันธ์ หรือขอความยินยอมจากลูกจ้าง

4. วันหยุดพักผ่อนประจำปี
ตามมาตรา 30 บัญญัติให้ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันมาแล้วครบหนึ่งปีมีสิทธิ หยุดพักผ่อนประจำปีได้ไม่น้อยกว่าปีละ 6 วันทำงาน ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างอาจตกลง กันล่วงหน้าให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ยังมิได้หยุดในปีนั้นรวมเข้ากับ ปีต่อ ๆ ไปได้

ตามมาตรา 64 กรณีที่นายจ้างไม่จัดวันหยุดให้ลุกจ้างหรือจัดวันหยุดให้ไม่ครบ ตามที่กฎหมายกำหนด ให้นายจ้างจ่ายค่าทำงานในวันหยุดและค่าล่วงเวลาในวันหยุด ให้แก่ลูกจ้างเสมือนให้ลูกจ้างทำงานในวันหยุด

ตามมาตรา 67 ถ้านายจ้างเลิกจ้างโดยลูกจ้างมิได้มีความผิดตามมาตรา 119 ซึ่งเป็นข้อยกเว้นการจ่ายค่าชดเชย นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างสำหรับวันหยุด พักผ่อนประจำปีในปีที่เลิกจ้างตามส่วนของวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ลูกจ้างพึงมีสิทธิ และรวมทั้งวันหยุดพักผ่อนประจำปีสะสมตามมาตรา 30

4.2 ตามมาตรา 67 เป็นกรณีของปีสุดท้ายที่ลูกจ้างทำงานมายังไม่เต็มที่ แต่ถูกเลิก จ้างเสียก่อน โดยลูกจ้างไม่มีความผิดตามมาตรา 119 ซึ่งเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้าง ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเพื่อเป็นการชดเชยการที่ ลูกจ้างไม่ได้หยุดพักผ่อนประจำปี จึงให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้ตามส่วน ของวันหยุดพักก่อนประจำปีซึ่งคำนวณจากอายุ การทำงานของลูกจ้างในปีที่ถูกเลิกจ้าง แต่ถ้าเป็นกรณีที่ลูกจ้างลาออกจากงานเอง ลูกจ้างจะไม่มีสิทธิได้รับค่าจ้าง ในวันหยุดพักผ่อนประจำปีตามส่วน

4.3 สำหรับความท้ายมาตรา 67 ที่ว่า "......และรวมทั้งวันหยุดพักผ่อนประจำปี สะสมตามมาตรา 30" เป็นการเพิ่มความโดยวุฒิสมาชิกซึ่งเป็นผู้แทนลูกจ้าง ในชั้นวุฒิสภา ทำให้ลูกจ้างเสียเปรียบเพราะลูกจ้างจะได้รับค่าจ้างในวันหยุด พักผ่อนประจำปีตามส่วนตามมาตรา 67 เฉพาะกรณีที่ถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด แต่ไม่มีสิทธิได้รับในกรณีลาออกจากงานเอง หากวุฒิสมาชิกไม่เพิ่มความส่วนนี้เข้ามา ลูกจ้างจะได้รับสิทธิเป็นค่าล่วงเวลาในวันหยุดหรือค่าทำงานในวันหยุดตามมาตรา 67 ซึ่งคุ้มครองสิทธิในวันหยุดพักผ่อนประจำปีเต็มปี ทั้งกรณีที่ลูกจ้างถูกเลิกจ้าง และลาออกจากงานเองด้วย

อนึ่ง โดยการที่ปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงานมีสภาพบังคับทั้งทางอาญา และทางแพ่งจึงควรที่จะได้ดำเนินการประชาสัมพันธ์ตลอดจนการให้คำแนะนำ นายจ้างลูกจ้างได้เข้าใจในเจตนารมณ์และหลักการแห่ง พ.ร.บ. นี้ ก่อนจะดำเนิน มาตราการอย่างเข้มงวดต่อไป

English Version / หน้าแรก / ข้อมูลเกี่ยวกับ TLC / ข่าว
กฎหมายแรงงาน / บทความด้านแรงงาน / หน่วยงานแรงงานไทย / กระดานสนทนา / ลิงค์