สถานการณ์และปัญหากรรมกรหญิง
ผลกระทบจากเศรษฐกิจตกต่ำหลังจากปี 2540 ได้ส่งผลต่อภาวะการลงทุนและการจ้างงานในอุตสาหกรรมต่างๆ การเลิกจ้างคนงานมีอย่างต่อเนื่อง ในปี 2542 มีคนงานถูกเลิกจ้าง 1.19 แสนคน ปี 2543 มีคนงานถูกเลิกจ้าง 1.75 แสนคน ปี 2544 มีคนงานถูกเลิกจ้าง 1.28 แสนคน และปี 2545 ณ เดือนเมษยน มีลูกจ้างต้องว่างงานและตกงานอีกประมาณ 1.2 ล้านคนเป็นลูกจ้างชายกับลูกจ้างหญิง ในอัตราส่วนที่ใกล้เคียงกัน (นสพ.ผู้จัดการรายวัน 4 เม.ย. 45)

จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่าสถานภาพการทำงานของแรงงานหญิงยังอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำต้องทำงานหนัก ค่าตอบแทนและประเภทของงานไม่ได้รับการยอมรับให้มีสถานะเท่าเทียมชาย ลักษณะงานของหญิงยังเป็นแบบเก่าที่สืบเนื่องทักษะมาจากงานภาคเกษตรที่ต้องใช้ความละเอียดอ่อนและทักษะฝีมือ ทำงานซ้ำๆ ในลักษณะเดิม แบบสายพานการผลิตไม่ต้องวางแผนหรือคิดซับซ้อน และเมื่อผนวกกับภาวะเศรษฐกิจยังไม่ฟื้นตัว แรงงานหญิงซึ่งเป็นกำลังการผลิตที่สำคัญในภาคอุตสาหกรรมทั้งในและนอกระบบ จึงมีสถานการณ์ปัญหาที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ดังต่อไปนี้

1.	ปัญหาสุขภาพและความไม่ปลอดภัยในสถานประกอบการ ซึ่งปัจจุบันมีคนงานหญิงที่เจ็บป่วยจากสารพิษอุตสาหกรรมจำนวนมาก ประกอบกับลักษณะงานที่ไม่ปลอดภัย เช่น แสงไฟฟ้าไม่เพียงพอ ลักษณะการนั่งยืน การยกของหนักที่ไม่ได้มาตรฐานสากล หรืองานที่ป่วยเป็นโรคสารตะกั่ว สารพิษอลูมิน่า หรือฝุ่นฝ้าย ฝุ่นเซรามิคส์ ทำให้เป็นโรคปอดอักเสบจากการทำงาน ปัจจุบันคนงานที่เจ็บป่วยเป็นโรคจากการทำงานร่วมร้อยคน ได้ทำการต่อสู้คดีกับนายจ้างเพื่อหาความเป็นธรรม
2.	ปัญหาการจ้างงานที่ไม่เป็นธรรมและไม่มั่นคง เช่น การจ้างงานที่ใช้รูปแบบการจ้างงานชั่วคราวระยะสั้น, การจ้างงานในระบบเหมาค่าแรง, การจ้างงานแบบรายเหมาชิ้นงาน และการจ้างงานในระบบเหมาช่วงการผลิต (Subcontract)
3.	ปัญหาการเลิกจ้างผู้นำและสมาชิกสหภาพแรงงานหญิงที่เข้มแข็ง เช่น สหภาพแรงงานไทยเกรียง, สหภาพแรงงานไทยเอโร่, สหภาพแรงงานไทยเมล่อน, สหภาพแรงงานพาร์การ์เม้นท์ สหภาพ LTU, สหภาพแรงงานไทยซิน ฯลฯ
4.	ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายของรัฐและการละเมิดกฎหมายของนายจ้าง เช่น กฎหมายคุ้มครองแรงงาน กรณี มาตรา 75 ที่นายจ้างอ้างเหตุปิดโรงงานชั่วคราวและจ้างค่าจ้าง 50% ของค่าจ้างทั้งวันที่ทำงาน ทำให้คนงานเดือดร้อน เสมือนถูกบังคับให้ออกจากงานไปเองโดยนายจ้างไม่ต้องจ่าค่าชดเชยตามกฎหมาย หรือกรณีนายจ้างไม่เคารพกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ เช่น นายจ้างเข้าแทรกแซงการดำเนินงานของสหภาพแรงงาน เลิกจ้างผู้นำแรงงานหญิง ให้ความรุนแรงเข้าแก้ปัญหาในการเจรจาต่อรองและไม่เคารพสัญญาข้อตกลง ดังกรณีของสหภาพแรงงานไทยเกรียง กรณีผู้นำแรงงานหญิงพาร์การ์เม้นท์ และกรณีสหภาพแรงงานทรงชัยปั่นทอ เป็นต้น
5.	ปัญหาการใช้แรงงานหญิงและเด็กข้ามชาติ เพื่อลดต้นทุนการผลิต ใช้แรงงานเยี่ยงทาสไม่ปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานและหลักสิทธิมนุษยชน อีกทั้งแรงงานหญิงและเด็กข้ามชาติถูกแปรสภาพการจ้างงานในรูปแบบที่หลากหลาย เช่นถูกบังคับค้าประเวณีหรือถูกบังคับให้ขอทาน
6.	ปัญหาแรงงานหญิงถูกเลือกปฏิบัติไม่เคารพมาตรฐานแรงงาน และไม่ได้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจในระดับนโยบายรัฐและคณะกรรมการต่างๆ ทั้งภาครัฐและองค์กรแรงงานอย่างเท่าเทียม ซึ่งทำให้แรงงานหญิงและผู้หญิงไม่ได้รับความสนใจในประเด็นการแก้ปัญหาด้านคุณภาพชีวิต
7.	ปัญหาแรงงานหญิงถูกเลิกจ้างตกงาน นโยบายรัฐยังไม่ได้ให้ความสำคัญในการช่วยเหลือด้านการพัฒนาอาชีพ อีกทั้งจัดสรรงบประมาณเพื่อช่วยเหลือด้านการศึกษา ที่อยู่อาศัย และการลงทุนทำธุรกิจขนาดเล็กอย่างจริงจัง
8.	ปัญหาแรงงานหญิงกับการต้องรับภาระการหารายได้ไม่พอกับรายจ่ายและต้องส่งเงินสมทบประกันสังคม 2 เท่า (มาตรา 39) ทำให้คนงานหญิงตกงานรายได้น้อย หลายคนต้องขาดจากการเป็นสมาชิกประกันสังคม ส่งผลให้ไม่มีความมั่นคงในชีวิต
9.	ปัญหาด้านสภาพสังคมที่แตกร้าวและรับภาระทางเศรษฐกิจฝ่ายเดียว เช่น คนงานหญิงต้องรับผิดชอบครอบครัวส่งเงินให้ลูกเรียนหนังสือ ปัญหาพ่อแม่หย่าร้าง คนงานหญิงและเด็กถูกใช้ความรุนแรง และหันไปทำอาชีพที่ไม่สุจริต จนมีชีวิตที่เลวร้ายเป็นปัญหาลูกโซ่ทางสังคม
10.	ปัญหาคุณภาพชีวิตของแม่และเด็กขาดหลักประกันการเลี้ยงดูและส่งเสริมมาตราฐานการศึกษา ขาดความอบอุ่นเพราะอยู่ห่างไกลกันจนส่งผลต่อสังคม จิตใจและการต่อสู้ชีวิต

ข้อมูลโดย ฝ่ายแรงงานหญิง มูลนิธิเพื่อนหญิง